Valve

Valve — Бельвьюдегі америкалық компания: ойындар мен құрылғылар жасайды әрі компьютер ойындарының Steam дүкеніне иелік етеді. Ол Half-Life, Portal, Counter-Strike 2 және Dota 2-ні шығарды, ал 2026 жылғы 11 қаңтарда Steam-де бір мезгілде 42 млн-нан астам адам отырды. Steam арқылы басқа компаниялардың ойындары да сатылады: Alinea Analytics бағалауынша, Microsoft-тың жаңа Gears of War: E-Day ойыны Steam-де Xbox-қа қарағанда үш есеге жуық көп сатылды.

Microsoft-тың екі бұрынғы қызметкері (1996–2002)

Valve-ты 1996 жылғы 24 тамызда Вашингтон штатының Киркленд қаласында Гейб Ньюэлл мен Майк Харрингтон құрды. Екеуі де Microsoft-тан келген, Ньюэлл онда 13 жыл істеген. Студияның алғашқы ойыны — 1998 жылғы қарашада шыққан Half-Life шутері. Ойын сыншыларға да ұнады, сатылымы да жақсы болды.

2000 жылы Харрингтон кетіп, үлесін Ньюэллге сатты. Valve әлі де жеке компания болып қалып отыр. Forbes бағалауынша, 2024 жылы оның 50,1%-ы Ньюэллге тиесілі болған.

Steam және Half-Life 2 (2003–2012)

2002 жылы Valve Steam туралы жариялады, ал 2003 жылғы қыркүйекте сервисті іске қосты. Сол 2003 жылы компания Бельвьюге көшіп, Valve Corporation болып қайта тіркелді. Көп ұзамай Half-Life 2 (2004) шықты — 2011 жылға қарай ол 12 млн дана сатылды.

Кейін Valve ойындарды бірінен соң бірін шығарды:

• 2007 — Portal басқатырғышы және Team Fortress 2 командалық шутері;
• 2008 — зомбилер туралы Left 4 Dead кооперативтік шутері;
• 2013 — Dota 2.

Steam осы уақытта өсе берді. 2014 жылғы шілдеге қарай онда 3400-ден астам ойын болды, 2017 жылғы тамызда айына 67 млн, күніне 33 млн белсенді пайдаланушы жиналды, 2018 жылғы қаңтарда тіркелген аккаунттар саны 150 млн-нан асты.

Бастықсыз компания

Valve жалпақ құрылымымен белгілі: жоғарғы басшылықтан басқа ресми басшылар жоқ, ал қызметкерлер неменен айналысатынын өздері таңдайды. Штаты онша үлкен емес: 2003 жылы 60-қа жуық адам, 2011–2012 жылдары 250-ге жуық, 2012–2021 жылдары 350-ге жуық. Бұл модельді сынайтындар да бар: 2023 жылы People Make Games зерттеуінің авторлары жалпақ құрылым мен жалақыны әріптестердің рейтингі бойынша бағалау жүйесі компанияға ойын шығаруға кедергі келтіріп, командадағы әртүрлілікті шектейді деп жазды.

Құрылғылар және VR (2015–2023)

2015 жылғы алғашқы Steam Machine нашар сатылды: 2016 жылғы маусымға дейін олардың жарты миллионға жетпейтіні ғана сатылды.

2020 жылғы наурызда виртуал шындық дулығаларына арналған Half-Life: Alyx шықты. 2021 жылғы шілдеде Valve Steam Deck портативті компьютерін жариялап, 2022 жылғы ақпанда жөнелте бастады. 2023 жылғы қыркүйекте Valve Counter-Strike 2-ні шығарды, ал қарашада OLED экранды Steam Deck нұсқасы шықты.

Проблемалар мен соттар

Valve бірнеше рет сотқа тап болды:

• 2016 жылы Австралия соты компанияның тұтынушылар құқығын бұзғанын мойындап, желтоқсанда A$3 млн айыппұл салды. Valve-тың соңғы апелляциясын Австралияның Жоғарғы соты 2018 жылғы сәуірде қабылдамады;
• 2021 жылғы мамырда Wolfire Games студиясы АҚШ-та монополияға қарсы талап арыз берді. Талапкерлердің сөзінше, Valve бәсекелес алаңдарда ойындарды арзанырақ сатуға тыйым салады және стандартты 30% комиссия алады. 2024 жылдың соңында талап шамамен 30 мың баспагердің атынан ұжымдық талап мәртебесін алды;
• 2026 жылғы 26 қаңтарда Ұлыбританияның Бәсекелестік мәселелері жөніндегі апелляциялық трибуналы 14 млн-ға жуық пайдаланушының атынан берілген £656 млн-дық ұжымдық талапты қарауға рұқсат берді. Valve заң бұзды ма, жоқ па — трибунал бұл туралы әлі шешім шығарған жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 11 қаңтарда Steam рекорд орнатты: SteamDB дерегінше, сервисте бір мезгілде 42 042 778 адам болды.

2026 жылы Valve құрылғыларға қайта оралды. 4 мамырда екінші буын Steam Controller шықты. 22 маусымда компания жаңа Steam Machine-ге алдын ала тапсырыс қабылдай бастады: контроллерсіз 512 ГБ нұсқасы $1049, 2 ТБ нұсқасы $1349 тұрады, контроллері бар жиынтықтар — $1128 және $1428. Консольді тек лотерея арқылы сатып алуға болады: 27 сәуірге дейін Steam-де бірдеңе сатып алған аккаунт иелері қатыса алады, бір отбасынан бір өтінім. Steam Frame виртуал шындық дулығасын Valve 2025 жылғы қарашада жариялап, 2026 жылдың жазында шығаруға уәде берді, бірақ Steam Machine іске қосылған кезде нақты күнін атамады.

Компанияны әлі де Гейб Ньюэлл басқарады. Valve — жеке компания, қаржылық есептілігін жарияламайды, сондықтан оның түсімі туралы ресми дерек жоқ.

Дереккөздер: Wikipedia — Valve Corporation, Notebookcheck — Steam-нің 42 млн пайдаланушы рекорды, Engadget — Steam Machine бағасы және алдын ала тапсырыс, Gematsu — Steam Machine-нің іске қосылуы, Quinn Emanuel — Wolfire Games ұжымдық талабы, Outlook Respawn — Ұлыбританиядағы £656 млн-дық талап