Хакер 8,8 млн даниялықтың тізілімін 123456 құпиясөзімен ашты
Екі қызметкері бар компанияның рұқсаты арқылы үш аптада 14 млн-ға жуық сұрау жіберілген, ал бұзуды іздеу үшін келген әдеттен тыс үлкен шот әшкереледі.
Фото: Wikimedia Commons, public domain
Белгісіз хакер үш аптаға жуық Данияның азаматтар орталық тізілімі CPR-дан деректер көшіріп алды. Ол шамамен 8,8 млн адамның аты-жөнін, мекенжайын және жеке CPR нөмірін алды. Олардың арасында тірі адамдар да, қайтыс болғандар да, елден көшіп кеткендер де бар. Тізілімге Оденседегі шағын Pays ApS IT компаниясының заңды рұқсаты арқылы кірген. Даниялық Politiken газетінің дерегінше, компанияның кемінде үш есептік жазбасы, оның ішінде әкімшілік жазбасы да, 123456 құпиясөзімен қорғалған.
Данияда CPR нөмірі Қазақстандағы ЖСН сияқты қызмет атқарады. Ол банкте, дәрігерде, дәріханада және мемлекеттік органдарда қажет. Сондықтан деректердің жылыстауы елдің әр тұрғынына дерлік тиді.
Бұзу қалай жүрді
Рұқсат 10 қыркүйекте басталып, 2 қазанға дейін, яғни 21 күн 17 сағат бойы жалғасты. Осы уақытта Pays-тің есептік деректері арқылы 14 млн-ға жуық іздеу сұрауы жіберілген. Тізілім басқармасы бұл көрсеткіш компанияның клиенттер санынан әлдеқайда көп екенін байқады. Pays бұл сұрауларды өзі жасамағанын мәлімдеді. Бұзу әдеттен тыс үлкен шоттың арқасында ашылды, себебі тізілімдегі әр іздеу ақылы.
Хакер Politiken-ге аты-жөнін атамай, компанияның бұрынғы қызметкерінің жылыстап кеткен құпиясөзінен бастағанын айтты. Оның сөзінше, құпиясөз 123456 болған. Содан кейін ол тізілімнен деректерді алып, сыртқы серверде сақтайтын екі бағдарлама жазған. Өз сөзінше, базаны сатуға не жариялауға ниеті жоқ. Оның айтқандары тәуелсіз түрде расталмаған.
Pays бас директоры әрі иесі Софи Лаурсен компанияны шабуылдың құрбаны деп атады. Дания бизнес тізілімінің дерегінше, 2026 жылғы шілдеде Pays-те екі адам жұмыс істеген. Орхус университетінің профессоры Йенс Мюруп Педерсен компанияның құпиясөз қорғанысын «үмітсіз» деп бағалады.
Билік не істеп жатыр
Істі аса ауыр қылмыстар жөніндегі ұлттық бөлім NSK тергеп жатыр, бұл туралы Деректерді қорғау агенттігіне де хабарланды. Цифрландыру министрі Кристина Эгелунн қауіпсіздік шаралары жетпегенін мойындап, CPR жүйесін толық тексеруді бастады. Адамдарға жаңа нөмір беру керек пе, әзірге шешкен жоқ.
Samsik қоғамдық қауіпсіздік агенттігі CPR нөмірін енді тұлғаны растауға жеткілікті деп санауға болмайтынын мәлімдеді. Оның орнына MitID цифрлық сәйкестендіргішін және бір реттік кодтарды ұсынады. Дәріханалар құжат тексеруді күшейтіп қойды. Даниялықтар өздерін қорғау үшін қоятын несие ескертулерінің саны 1 қазандағы 250 мыңнан 7 қазанда 970 мыңға өсті.
Келесі қадам үкіметте: даниялықтардың жаңа CPR нөмірін алуы және компаниялардың тізілімге қолжетімділігінің қысқаруы тексеру қорытындысына байланысты. Дания өнеркәсібі конфедерациясы шектеулер бизнестің шығынын арттыратынын ескертіп қойды.
Дереккөздер: The Copenhagen Post — CPR тізілімінің бұзылуы және 123456 құпиясөзі
