Идрис Эльба

Идрис Эльба — шығыс Лондонның жұмысшы ауданынан шығып, Голливудтағы басты рөлдерге жеткен жігіт. Ол «Тыңдауда» есірткі бизнесінің басшысын, «Лютерде» детективті, Marvel-де Асгардтың күзетшісін ойнады. 2025 жылы бір жылдың ішінде әрі Ұлыбритания премьер-министрі, әрі АҚШ президенті болып үлгерді. Осының бәрімен қатар өмір бойы диджей болып жүр. 2026 жылдың маусымында король Карл III оны рыцарь етті. Себебі «драмадағы еңбегі» емес, «жастармен жұмысы» деп жазылды.

Шығу тегі және отбасы

Идрисса Акуна Эльба 1972 жылы 6 қыркүйекте Лондонның Хакни ауданында туды. Әкесі Уинстон Сьерра-Леоненің тумасы еді, Дагенхемдегі Ford зауытында істеді. Анасы Ив — Ганадан. Ата-анасы Фритаунда үйленіп, кейін Лондонға көшті. Идрис олардың жалғыз баласы.

Ол Хакни мен Ист-Хэмде өсті. Каннинг-Таундағы мектепте атын «Идрис» деп қысқартты, содан солай қалды. 2019 жылы Эльба британ азаматтығын сақтай отырып, Сьерра-Леоне азаматтығын алды.

Big Driis диджейі және алғашқы табыс (1986–1994)

Музыка кинодан бұрын келді. 1986 жылы, 14 жасында, ол тойларда диджей болып табыс тапқан ағасына көмектесе бастады. Бір жылдан кейін достарымен өз диджей компаниясын ашты. Жасөспірім кезінде түнгі клубтарда Big Driis деген лақап атпен ойнады.

Эльба мектепті 1988 жылы тастады, Баркинг пен Дагенхем колледжінде аз уақыт оқыды. Бетбұрыс Prince’s Trust қоры оған £1500 грант бергенде болды. Сол ақшаға ол Ұлттық жастар музыкалық театрына түсті. Рөлдер арасында жұмыс істеуге тура келді: дөңгелек ауыстырды, телефонмен сауда жасады, әкесі істеген Ford зауытында түнгі ауысымға шықты.

Британ телевизиясы (1994–2001)

Экрандағы алғашқы жұмысы — Crimewatch бағдарламасына арналған кісі өлтіру оқиғаларының қайта қойылымы. Одан кейін сериалдар келді: 1994 жылы BBC-дің «The Boot Street Band» балалар драмасы, 1995 жылы «Брэмвелл» медициналық драмасы. Сол жылғы алғашқы атаулы рөлі — «Керемет әйелдер» сериалының бір эпизодындағы жиголо. Кейін «Family Affairs» сериалы, «Ультракүлгін» және «Дейнджерфилд» болды.

Нью-Йорк және «Тыңдау» (2001–2004)

Эльба Нью-Йоркке кетті. 2001 жылы «Троил мен Крессида» қойылымында Ахиллді ойнады, «Заң мен тәртіп» сериалында көрінді. Содан кейін оны жұлдызға айналдырған рөлді алды — HBO-ның «Тыңдау» сериалындағы Стрингер Белл (2002–2004). Бұл экономика курстарына барып, бандыны бизнес сияқты басқаруға тырысатын есірткі саудагері еді.

Кейін ол «Кеңсе» сериалында (2009) басшы Чарльз Майнер рөлінде шықты.

«Лютер» және Marvel (2010–2015)

2010 жылы BBC One «Лютерді» бастады. Эльба данышпан әрі бағынбайтын детектив Джон Лютерді ойнады. Сериал 2019 жылға дейін жүрді. Бұл рөл оған 2012 жылдың қаңтарында «Алтын глобус» пен «Эмми»-ге төрт номинация әкелді. 2023 жылы оқиға Netflix-тің «Лютер: Батқан күн» фильмінде жалғасты. Онда Эльба продюсер де болды.

Сонымен қатар оны Marvel алды. 2011 жылдан бастап ол Крис Хемсворттың Торы жанында Асгардтың кемпірқосақ көпірін күзететін Хеймдалльді ойнады. Барлығы алты фильм, соның ішінде «Тор», «Тор 2: Қараңғылық патшалығы» және «Кек алушылар: Альтрон дәуірі». Соңғы рет 2022 жылы көрінді. Студия туралы толығырақ — Marvel Studios досьесінде.

Сол жылдардағы басқа рөлдері:

• «Тынық мұхит шебі» (2013) — Стэкер Пентекост;
• «Мандела: Бостандыққа апарар ұзақ жол» (2013) — Нельсон Мандела. Дайындық кезінде Эльба Роббен аралындағы камерада бір түн жалғыз өткізді. Нәтижесі — «Алтын глобусқа» номинация;
• «Тексіз аңдар» (2015) — Киноактерлер гильдиясының сыйлығы, «Алтын глобус» пен BAFTA номинациялары.

Екінші жоспардың жұлдызы, режиссёр және жекпе-жекші (2016–2022)

2016 жыл тығыз болды. Эльба «Зоотрополисте» бастық Боготы, «Джунгли кітабында» жолбарыс Шерханды, «Дориді іздеуде» теңіз арыстаны Флюкты дыбыстады. «Жұлдызды жорық: Шексіздікте» зұлым Кралды ойнады. Қаңтарда британ парламентінде экрандағы әралуандылық туралы сөйледі: «Өзгеріс келе жатыр, бірақ асықпай келеді».

Сол кезде ол өзін спортта да сынады. Discovery оның бір жылғы дайындығы туралы «Idris Elba: Fighter» деректі сериалын түсірді. 2016 жылы 28 тамызда Лондондағы York Hall-да Эльба кикбоксингтен алғашқы кәсіби жекпе-жегін өткізіп, бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді. Бір жыл бұрын «No Limits» сериалы үшін Пендайн құмында «ұшатын миль» бойынша британ жылдамдық рекордын жаңартты.

Одан әрі — Аарон Соркиннің «Үлкен ойыны» (2017) Джессика Честейнмен бірге, «Жылдам әрі қаһарлы: Хоббс пен Шоудағы» зұлым (2019), «Өзін-өзі өлтірушілер отряды: Миссия» фильміндегі Бладспорт (2021), «Үш мың жылдық арман» (2022). 2022 жылдан бастап Соник туралы фильмдерде кірпі Наклзды дыбыстап келеді. 2018 жылы Эльба «Ярди» драмасымен толықметражды фильм режиссёры ретінде дебют жасады.

2019 жылғы мамырдағы есеп бойынша, ол түскен фильмдер әлемдік прокатта $9,8 млрд-тан астам жинады.

Музыка

Диджейлік демалыс күнгі хоббиге айналған жоқ. Эльба 2000-жылдардың ортасынан бері жазбалар шығарып келеді:

• «Big Man» (2006), «Kings Among Kings» (2009), «High Class Problems Vol. 1» (2010) EP-лері;
• «Idris Elba Presents Mi Mandela» (2014);
• «Murdah Loves John» альбомы (2015);
• Lime Cordiale тобымен «Cordi Elba» (2022) және «The Phantom Files» (2023).

Ол 2015 жылы Берлинде Мадоннаның концертін ашты, 2019 жылы Coachella-да ойнады. Сол жылы оның сұхбатынан алынған дауысы Тейлор Свифттің «London Boy» әніне енді. 2018 жылы Эльба 7Wallace Music, 2024 жылы Sound International лейблдерін құрды.

Бизнес

Соңғы жылдары Эльба кадрдан тыс жобаларға да ақша салып жүр. 2024 жылдың тамызында ол Занзибарда киностудия салуға рұқсат алды. 2025 жылдың ақпанында оның Formula E-дегі Kiro Race Co командасының иелерінің бірі болғаны жарияланды.

Жеке өмірі

Эльба үш рет үйленді. 1999 жылы даниялық стилист Ханне «Ким» Норгорға үйленіп, 2003 жылы ажырасты. Олардың қызы бар. 2006 жылы америкалық заңгер Соня Николь Хэмлинге үйленді, бұл неке шамамен төрт айға созылды. Ұлы визажист Наияна Гарттан туған.

Сабрина Дауремен 2018 жылы 10 ақпанда атастырылды, үйлену тойы 2019 жылы 26 сәуірде Марракеште өтті. 2018 жылы People журналы оны тірі ер адамдардың ішіндегі ең сексуалдысы деп атады. Мұндай рейтингтер қалай жасалатынын ең әдемі ер адамдар туралы мақалада жаздық.

Марапаттар мен атақтар

• «Лютер» үшін «Алтын глобус» (2012);
• «Тексіз аңдар» үшін Киноактерлер гильдиясының сыйлығы (2016);
• Британ империясы орденінің офицері (OBE) — 2016 жылғы жаңажылдық тізім, драмадағы еңбегі үшін;
• Time 100 тізімі (2016);
• «Ұрлау» үшін «Эмми» номинациясы (2024);
• рыцарь атағы — 2026 жылғы жаңажылдық тізім, жастармен жұмысы үшін.

Даулар

Ең белгілі оқиға оның альбомы бойынша қойылған «Tree» спектаклімен байланысты. Қойылым 2019 жылы Манчестер халықаралық фестивалінде шықты, ал екі сценарист онда авторлықтың қалай көрсетілгеніне дау айтты.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2025 жыл Эльба үшін саясаткерлер жылы болды. Шілдеде Prime Video-да «Мемлекет басшылары» комедиясы шықты. Онда ол Джон Синамен бірге Ұлыбритания премьер-министрі Сэм Кларкты ойнады. Қазанда Netflix-те Кэтрин Бигелоудың «Динамитке толы үй» триллері шықты. Мұнда Эльба АҚШ президентін ойнады.

2026 жылы 14 қаңтарда Apple TV-де «Ұрлаудың» екінші маусымы шықты. Бірінші маусымдағы келіссөз жүргізуші Сэм Нельсон бұл жолы Берлин метросының басып алынған пойызына түседі. Эльба сериалда атқарушы продюсер де.

2026 жылы 5 маусымда Трэвис Найттың «Ғалам әміршілері» фильмі прокатқа шықты. Онда ол король Рэндордың генералы Дункан — Man-At-Arms-ты ойнады. 19 шілдеге қарай фильм $170 млн бюджетпен $114 млн жинады, ал 22 шілдеде Prime Video-ға шықты.

Жылдың басты оқиғасы — атақ. Жастармен жұмысы және пышақпен жасалатын қылмысқа қарсы науқаны үшін берілген рыцарь атағы жаңажылдық тізімде жарияланды. 2026 жылы 2 маусымда король Карл III Виндзор сарайында Эльбаны рыцарь етті. Шеңбер тұйықталды: бір кезде оған £1500 берген қор енді King’s Trust деп аталады. БАҚ хабарлауынша, Эльба мен король қордың 50 жылдығына арналған деректі фильмді Netflix үшін түсіріп жатыр.

Дереккөздер: Wikipedia — Идрис Эльбаның өмірбаяны, Reuters (Marianas Variety арқылы) — 2026 жылғы жаңажылдық марапаттар тізімі, WFTV — Виндзордағы рыцарьлыққа бағыштау, Wikipedia — «Ұрлау» сериалы, Wikipedia — «Ғалам әміршілері» (2026), Wikipedia — «Динамитке толы үй», Wikipedia — «Мемлекет басшылары», Wikipedia — «Лютер: Батқан күн»