Universal Pictures

Universal Pictures — логотипінде глобусы бар Голливуд киностудиясы. 1912 жылы алты шағын кинокомпанияның бірігуінен басталған студия бүгін Comcast-тың кино бөлімшесі. «Дракула» мен «Франкенштейн», «Жақтар» мен «Юра кезеңінің саябағы», «Форсаж», миньондар және «Оппенгеймер» — бәрі осы студиядан. Студия туралы қазір айтуға себеп бар: 2026 жылғы 9 қазанда Universal Майк Флэнаганның Скарлетт Йоханссон ойнаған «Жын қуушы: Шейіттер» фильмінің алғашқы трейлерін шығарды.

Алты студия және бір Лэммле: 1909–1915

Оқиға Карл Лэммледен басталады. 1909 жылы ол Эйб және Джулиус Стерндермен бірге Yankee Film Company ашты, кейін одан Independent Moving Pictures (IMP) студиясы өсіп шықты. Эдисонның студиялары актерлердің атын жасырып келген еді, ал Лэммле оларды афишаға алғашқылардың бірі болып шығарды. Осылайша 1910 жылы Флоренс Лоуренс пен Кинг Баггот жұлдызға айналды.

1912 жылғы 30 сәуірде Нью-Йоркте Universal Film Manufacturing Company тіркелді. Сол жылғы 8 маусымда оған IMP, Powers, Rex, Champion, Nestor және New York Motion Picture Company қосылды. Шілдеде Лэммле президент болды. Құрылтайшылар арасында Марк Динтенфасс, Пэт Пауэрс, Адам Кессел, Чарльз Бауманн, Дэвид Хорсли және тағы бірнеше серіктес бар.

1915 жылғы 15 наурызда Лэммле Universal City студиясын ашты. Ол Голливудтан Кауэнга асуының арғы жағындағы 230 акр бұрынғы фермада орналасты. Лэммле туристерді студияға басынан-ақ кіргізді, ал 1964 жылы Universal-да студиялық турлардың жеке компаниясы пайда болды.

Құбыжықтар және Лэммленің банкроттығы: 1920–1936

1920 жылдардың басында өндірісті Ирвинг Тальберг басқарды. 1922 жылы ол кетті, ал Universal ұзақ уақыт Голливудтың екінші эшелонында қалды. 1927 жылы студия Освальд қоян туралы мультфильмдерге тапсырыс берді. Кейін Уолтер Ланц студия жанынан өз анимация студиясын ашты, 1940 жылы сонда Вуди тоқылдақ дүниеге келді.

1928 жылы Лэммле аға студияны ұлы Карл Лэммле кішіге тапсырды. Ол Universal-ды күні бүгінге дейін танытатын қорқынышты фильмдер сериясын бастады: «Дракула» мен «Франкенштейн» (1931), «Мумия» (1932), «Көзге көрінбейтін адам» (1933). 1930 жылы «Батыс майданда өзгеріс жоқ» соғыс драмасы үздік фильм ретінде «Оскар» алды.

Отбасы студиядан қарыз кесірінен айырылды. «Жүзбелі театр» мюзиклі (1936) үшін Universal Standard Capital Corporation-нан $750 мың қарыз алды, кепілге Лэммледің бақылау пакеті қойылды. Фильм бюджеттен $300 мыңға асып кетті. 1936 жылғы 2 сәуірде несие беруші студияны өзіне алды. Президент болып Дж. Чивер Каудин келді, ал британдықтар Ч. М. Вулф пен Дж. Артур Рэнк едәуір үлес сатып алды.

Universal-International және MCA дәуірі: 1946–1990

1946 жылы студия Universal-International болып қайта құрылды. Өндіріс басшысы Уильям Гетц «беделді» киноға бәс тікті. 1952 жылы толық бақылау Decca Records дыбыс жазу компаниясына өтті.

Содан кейін сахнаға MCA компаниясының агенті Лью Вассерман шығады. 1950 жылы ол Джеймс Стюартқа «Винчестер 73» вестернінің пайдасынан үлес алып берді. 1958 жылы MCA студия аумағын $11 млн-ға сатып алды, ал 1962 жылы Decca-мен бірігіп, Universal Pictures-тің өзіне ие болды.

Бұл дәуірдің басты хиттерін Стивен Спилберг түсірді. «Жақтар» (1975) АҚШ-та $280 млн жинады. Wikipedia бағалауынша, фильм компанияның қаржылық жағдайын қалпына келтірді. «Бөтенғаламшарлық» (1982) қайта шығарылымдарымен бірге әлемде $797 млн тапты.

23 жылда бес иесі: 1990–2013

Келесі екі онжылдықта Universal қолдан қолға өтіп жүрді. 1990 жылы жапондық Matsushita MCA-ны $6,6 млрд-қа сатып алды. 1993 жылы «Юра кезеңінің саябағы» шықты — әлемдік прокатта $1,04 млрд. 1995 жылы компанияның 80%-ын $5,7 млрд-қа канадалық Seagram алкоголь концерні сатып алды. 1996 жылы MCA атауы жойылып, компания Universal Studios Inc. болды. Кейін иесі француздық Vivendi болды.

2004 жылғы 8 қарашада Vivendi Vivendi Universal Entertainment-тің 80%-ын NBC телеарнасының иесі General Electric-ке сатты. Осылайша NBC Universal пайда болды. 2011 жылғы қаңтарда 51%-ды кабельдік оператор Comcast сатып алды, ал 2013 жылғы 19 наурызда GE-ден қалған 49%-ды $16,7 млрд-қа алды. Сол кезден бері студия толығымен Comcast-қа тиесілі.

Франшизалар және бір жылда үш миллиард: 2013–2025

2013 жылғы қыркүйекте Universal Pictures-тің жалғыз төрағасы британдық Донна Лэнгли болды. NBCUniversal «Форсаж» бен «Юра кезеңінің әлемін» қайта жандандыруды оның еңбегі деп санайды. 2015 жылы Universal бір жылда кассасы миллиард доллардан асқан үш фильм шығарған алғашқы студия болды: «Форсаж 7» ($1,52 млрд), «Юра кезеңінің әлемі» ($1,67 млрд) және «Миньондар». Вин Дизель ойнайтын «Форсаж» сериясы студияның тірегінің біріне айналды: «Форсаж 8» $1,24 млрд жинады.

Анимацияны студия бір шаңырақ астына жинады. 2016 жылы NBCUniversal $3,8 млрд-қа DreamWorks Animation-ды сатып алды — «Шрек», «Кунг-фу Панда», «Айдаһарды қалай қолға үйрету керек». «Жексұрын мен» және «Миньондарды» жасайтын Illumination-мен бірге бұл — Universal-дың екі анимация студиясы. 2017 жылы Universal Спилбергтің Amblin Partners компаниясынан азшылық үлес алды.

Негізгі брендтен бөлек, топқа Focus Features (авторлық кино), британдық Working Title және United International Pictures халықаралық дистрибьюторының жартысы кіреді. Кристофер Ноланның «Оппенгеймері» (2023) шамамен $983 млн жинап, жеті «Оскар» алды, оның ішінде үздік фильм марапаты бар. 2024 жылғы қазанда Universal Netflix-пен лицензиялық келісімді ұзартты, 2027 жылдан оған ойын киносы да қосылады.

Universal және Қазақстан

Қазақстанда Universal фильмдері жергілікті дистрибьюторлар арқылы шығады. 2012 жылы Tengrinews елде Universal мүддесін «PROF-фильм» және «КиноПлюс» ЖШС-лары білдіретінін жазды. Сол кезде «Үшінші артық» пен «Борн эволюциясы» прокаттан алынды. Екі компанияның бас директоры Салтанат Джекебаева себептер арасында кеденмен болған мәселені және студияның дистрибьютормен келісімді қайта қарауын атады.

2022 жылғы наурызда голливудтық студиялар Ресейден кеткенде, Zakon.kz Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығына сілтеме жасап, Universal, Warner Bros. және Paramount қазақстандық «Сулпак синема» дистрибьюторымен тікелей келісімшарт бойынша жұмыс істейтінін жазды. Яғни Universal фильмдері Қазақстанға Ресей арқылы келмейді. «Сулпак синема» сол кезде релиз кестесі өзгермейтінін мәлімдеді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Қазір Universal Pictures — NBCUniversal-дың кино бөлімшесі Universal Filmed Entertainment Group-тың флагманы. Штаб-пәтері Калифорниядағы Юниверсал-Ситиде, 10 Universal City Plaza мекенжайында. Донна Лэнгли енді NBCUniversal Entertainment төрағасы: оның қарамағында кино және телестудиялар, сондай-ақ Peacock, Bravo мен NBC бағдарламалары бар.

2026 жылы студияның бірнеше ірі хиті шықты. Кристофер Ноланның «Одиссеясы» 17 шілдеде шығып, 11 қыркүйекке дейін әлемде $1,66 млрд жинады. Wikipedia деректері бойынша, бұл R рейтингті фильмдер арасында ең көп касса жинаған туынды және «Юра кезеңінің әлемін» басып озған Universal-дың ең кассалық фильмі. Одан бөлек жылдың әлемдік ондығына мыналар кірді:

• The Super Mario Galaxy Movie — $1,01 млрд;
• «Майкл» байопигі (Lionsgate-пен бірге) — $1,02 млрд;
• Minions & Monsters — $520 млн;
• Focus Features шығарған Obsession — $513 млн.

2026 жылғы наурызда студия кинотеатр мен ақылы цифрлық премьера арасындағы ең аз мерзімді 31 күнге ұзартты, ал 2027 жылдан 45 күнге жеткізуді жоспарлап отыр. Келесі ірі релиз — Майк Флэнаганның «Жын қуушы: Шейіттер» фильмі, АҚШ-тағы премьерасы 2027 жылғы 12 наурызға белгіленген.

Ал 2025 жылдың IV тоқсанында Comcast студиялар сегментінде (кино және телевидение) төмендеу көрсетті: түсім 7,4%-ға кеміп, $3,03 млрд болды, кинопрокат 20,2%-ға азайып, $411 млн-ға түсті. Компания мұны «Зұлым» мен «Жабайы робот» шыққан күшті өткен жылмен салыстырумен түсіндірді.

Дереккөздер: Wikipedia — Universal Pictures тарихы, Wikipedia — NBCUniversal және GE, Vivendi, Comcast мәмілелері, NBCUniversal — Донна Лэнглидің өмірбаяны, Business Wire — Comcast-тың 2025 жылғы IV тоқсан есебі, Wikipedia — Ноланның «Одиссеясы», Wikipedia — 2026 жылғы касса қорытындысы, Wikipedia — «Оппенгеймер», Tengrinews — Universal-дың Қазақстандағы дистрибьюторлары (2012), Zakon.kz — студиялардың «Сулпак синемамен» тікелей келісімшарттары (2022)