Ребека Андраде

Париж-2024-те ол еркін жаттығуда Симона Байлзды 0,033 ұпаймен озып кетті. Тұғырда америкалықтар Байлз бен Джордан Чайлз оған иіліп тағзым етті — бұл сурет бүкіл әлемді шарлап шықты. Ребека Андраде Гуарульюс фавеласында өсті, бір тізесінің алдыңғы айқас байламын үш рет жыртты, бірақ Бразилия тарихындағы ең көп марапатталған олимпиадашы атанды: Ойындардың алты медалі, кез келген спорт түріндегі кез келген бразилиялықтан көп. 2025 жылы ол үзіліс алды, 2026 жылдың жазында оралып, бірден маусымның әлемдегі ең үздік таяныш секірісін жасады. Қазан айында оны Роттердамдағы әлем чемпионаты күтіп тұр.

Шыққан тегі және отбасы

Ребека Родригес ди Андраде 1999 жылы 8 мамырда Сан-Паулудың серік қаласы Гуарульюста туды. Анасы Роза Родригес сегіз баланы жалғыз өзі өсірді. Роза үй жинаушы болып істеді, жол ақысын үнемдеу үшін жұмысқа жаяу баратын.

Отбасы фавелада, тар үйде тұрды. Ребеканың өз айтуынша, акробатика бауырларымен бірге ұйықтайтын екі қабатты төсектен басталған. Төрт жасында спорт залында істейтін апайы оны іріктеуге алып барды. Дарынын бірден байқап, оған «Дайанинья» деген лақап ат берді — «кішкентай Дайане», яғни оның пірі, әлем чемпионы Дайане дус Сантустың құрметіне.

Залға автобуспен баруға ақша жиі жетпейтін. Ағасы Эмерсон оны жаяу апаратын — бір жаққа екі сағаттай, төбелі жолмен алты-жеті шақырым. Кейін қоқыс алаңынан тапқан бөлшектерден велосипед құрастырды. Жаттығуларды кедей отбасылардың балаларына арналған қалалық бағдарлама төледі.

Элитаға жол: Куритиба, Рио және «Фламенго»

Тоғыз жасында Ребека жаттығу үшін Куритибаға көшті, он жасында — Рио-де-Жанейроға, «Фламенго» клубына. Ол әлі күнге дейін сонда. Бапкері — Франсиско Пората, бәрі оны Шику деп атайды. Оған дейін онымен Кели Тиеми Китаура, Александр Александров және Валерий Люкин жұмыс істеген.

Жасөспірімдер арасында ол Оңтүстік және Солтүстік Америкада барлығын дерлік ұтты:

• 2012 — Панамерика жасөспірімдер чемпионаты: көпсайыста, таяныш секірісінде және еркін жаттығуда алтын;
• 2013 — АҚШ-тағы Nadia Comăneci Invitational турнирінде көпсайыстан жеңіс;
• 2014 — Панамерика жасөспірімдер чемпионаты: таяныш секірісінде, жүгірістерде және бөренеде алтын.

13 жасынан бері ол психолог Алине Вольффпен жұмыс істейді және психологияны өзі де оқығысы келетінін талай айтқан.

Байламның үш рет жыртылуы (2015–2019)

Ересектер арасындағы мансабы жарақаттан басталды. 2015 жылдың маусымында, ересектердегі алғашқы сайысында Ребека оң тізесінің алдыңғы айқас байламын жыртып алды. Ота, қалпына келу — және бір жылдан кейін ол Риодағы үй Олимпиадасына шықты.

2016 жылы көпсайыс іріктеуінде ол Симона Байлз бен Эли Райсманнан кейін үшінші болды. Финалда сәті түспеді: 11-орын, ал Бразилия құрамасы сегізінші болды.

2017 жылы байлам қайта жыртылды — әлем чемпионаты алдындағы жаттығуда. 2019 жылдың маусымында, Бразилия чемпионатында — үшінші рет. Сол баяғы оң тізе, сол баяғы қалпына келтіру отасы. Көпшілік мұндайдан кейін спортты тастайды. Андраде Токиоға оралды.

Токио-2020: тарихтағы алғашқы медаль

2021 жылға шегерілген Олимпиада оның серпілісі болды. Ребека екі айналымнан кейін көпсайыста алда келе жатты, бірақ еркін жаттығуда кілемнен екі рет шығып кетіп, күміс алды. Бұл бразилиялық гимнаст қыздың тарихтағы алғашқы олимпиадалық медалі еді.

Бірнеше күннен кейін ол таяныш секірісінде орташа 15,083 ұппен жеңді — бұл Бразилия әйелдер гимнастикасының алғашқы олимпиадалық алтыны. Еркін жаттығуда бесінші болды. Жабылу салтанатында Бразилия туын көтерді.

Әлем чемпионаттары 2021–2023

Токиодан кейін ол әлемдік деңгейде атақ жинай бастады:

• 2021, Китакюсю — таяныш секірісінде алтын, жүгірістерде күміс. 2003 жылғы Дайане дус Сантустан кейін Бразилия әйелдерінің әлем чемпионаттарындағы екінші алтыны;
• 2022, Ливерпуль — көпсайыста алтын, Оңтүстік Америка үшін бірінші, еркін жаттығуда қола;
• 2023, Антверпен — бес медаль: таяныш секірісінде алтын, көпсайыста, еркін жаттығуда және командалық жарыста күміс, бөренеде қола. Командалық күміс Бразилия құрамасының әлем чемпионаттарындағы алғашқы медалі болды.

Антверпеннен кейін оның төрт снарядтың бәрінде әлем чемпионатының медальдары бар. XXI ғасырда мұны тек ол, Симона Байлз және Алия Мұстафина ғана істей алды. Сол 2023 жылы Сантьягодағы Панамерика ойындарында ол таяныш секірісі мен бөренеде жеңді.

Париж-2024: Байлздың тағзымы

Парижде Андраде төрт медаль алды:

• командалық жарыста қола — Бразилияның гимнастикадағы алғашқы олимпиадалық командалық медалі;
• көпсайыс пен таяныш секірісінде күміс — екі рет те Симона Байлзға жол берді;
• еркін жаттығуда алтын — Байлзды 0,033 ұпаймен озды.

Бөренеде төртінші болды. Еркін жаттығуды Андраде «Baile de Favela» әні қосылған миксмен орындады — бұл өзі шыққан ортаның фанк әуені. Еркін жаттығудың марапатталуы Олимпиада тарихында гимнастика тұғырында тек қара нәсілді спортшылар тұрған алғашқы сәт болды. Байлз бен Чайлз бразилиялық қыздың алдында иілді. «Бұл сәтті еске алған сайын денем түршігеді», — деді Андраде CNN-ге. Әрі қосты: үш қара нәсілді спортшы сол жерде тұруға лайық екенін көрсетті.

Алты олимпиадалық медалімен (2 алтын, 3 күміс, 1 қола) ол желкенші Роберт Шейдт пен Торбен Гралды басып озып, Бразилияның ең көп марапатталған олимпиадашысы атанды. Ірі турнирлердегі медальдарының жалпы саны — 27, бұл Бразилия мен Латын Америкасындағы кез келген гимнаст қыздан көп.

Үзіліс және оралу (2025–2026)

2025 жылы Андраде мүлде сайысқа шықпады — денесі мен басын қалпына келтіру үшін бір жыл демалды. Бірақ көзден таса болған жоқ: 2025 жылдың 12 қыркүйегінде Adidas YouTube-та оның бапкер Поратамен жұмысы туралы «Illuminated» деректі фильмін шығарды, ал 2026 жылдың 6 ақпанында ол Милан мен Кортинадағы қысқы Ойындардың ашылуында олимпиада туын көтерді.

Ол 2026 жылдың маусымында Риодағы Панамерика чемпионатында оралды. Алдымен құрамаға командалық күміс алуға көмектесті, ал 21 маусымда таяныш секірісінде орташа 14,266 ұппен жеңді. Бұл Бразилияның панамерикалық чемпионаттарда таяныш секірісіндегі алғашқы алтыны. «Мен алтын алғым келді… Толқу кезінде басым мен денемді қайта басқару — мұны ұзақ уақыт сезінбеген едім», — деді ол финалдан кейін.

7 тамызда Бразилиадағы Бразилия чемпионатында Андраде бір ғана секіріс жасады — екі айналымды Юрченко — 14,800 ұпай. Бұл 2026 жылғы әлемдегі таяныш секірісінің ең жоғары бағасы. Екінші секірісті жасамағандықтан финалға шықпады: ол «Фламенгоға» командалық есепте көмектесу және денесін аяу үшін шыққан еді. «Мен жаттыққаннан гөрі жарысқанды әлдеқайда жақсы көремін», — деп түсіндірді ол.

20 қыркүйекте Венгриядағы Сомбатхейде өткен Әлем кубогы кезеңінде — екі жарым жылдағы алғашқысында — ол бөренеде 13,600 ұппен күміс алды, тек құрамадағы серігі Флавия Сарайваға ғана жол берді.

Жеке өмірі

2022 жылдың маусымынан 2024 жылға дейін Ребека бодибилдер Луис Клейтонмен жүрді. Жаңа қарым-қатынасы туралы көпшілік алдында айтпайды. Оның Instagram-ы бразилиялық спортшылар арасындағы ең ірілердің бірі: 10 миллионнан астам жазылушы.

Марапаттары

• Prêmio Brasil Olímpico — қатарынан төрт жыл, 2021–2024, Бразилияның үздік спортшы қызы;
• Vogue Brasil мұқабасы (2021 жылғы қазан);
• BBC-дің «100 әйел» тізімі (2024 жылғы желтоқсан);
• Laureus World Sports Award, «Жыл оралуы» номинациясы (2025 жылғы сәуір, Мадрид) — байламның үш жыртылуынан өтіп, алты олимпиадалық медаль алғаны үшін;
• Сан-Паулудағы 22 × 17 метрлік «Ребека Андраде: ұшатын дене, қалатын тамыр» муралы (2025).

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Андраде 27 жаста, ол 17–25 қазанда өтетін Роттердамдағы әлем чемпионатына дайындалып жатыр. Бразилия баспасөзінің мәліметінше, ең күрделі секірістерін — Чэн мен Аманарды — ол дәл осы турнирге сақтап қойған. Басты мақсаты — Лос-Анджелес Олимпиадасына ерте жолдама алу. «Ниет әлі бар. Бұл менің арманым», — деген ол Лос-Анджелес-2028 туралы.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны мен нәтижелері, NPR / Michigan Public — Гуарульюстағы балалық шақ, CNN — Laureus сыйлығы және Париждегі тұғыр, Agência Brasil — 2026 жылғы Панамерика чемпионатының алтыны, Exame — Риоға оралу, Jornal Opção — Бразилия чемпионатындағы 14,800, O Liberal — Сомбатхейдегі Әлем кубогы