Кэти Ледеки

Кэти Ледеки алғашқы олимпиадалық алтынын 15 жасында алды, ал 12 жылдан кейін Парижде АҚШ тарихындағы ең көп марапатталған олимпиадашы әйелге айналды: 14 медаль, оның тоғызы алтын. Сегіз жеке олимпиадалық жеңіс — бұл кез келген басқа әйелден көп. Ол әлі күнге дейін еркін стильмен 800 және 1500 метрден әлем рекордын ұстап тұр. Ал 2026 жылғы тамызда ірі халықаралық жарыста алғаш рет өзінің басты қашықтығын ұтылып қалды. Бұл жаңалық болды, өйткені онымен мұндай бұрын болмаған.

Шыққан тегі және отбасы

Кэтлин Женевьева Ледеки 1997 жылғы 17 наурызда Вашингтонда туып, Мэриленд штатындағы Бетесдада өсті. Тегі — чех: атасы Яромир Ледецки Нью-Йоркке 1947 жылғы 8 қыркүйекте келген. Әкесі жағынан әжесі ашкеназ еврей отбасынан, оның туыстарының бір бөлігі Холокост кезінде қаза тапқан. Тегі ирланд анасы Мэри Джен өзі де Нью-Мексико университеті үшін жүзген. Ағасы Джон Ледеки — НХЛ-дағы «Нью-Йорк Айлендерс» клубының иелерінің бірі.

Кэти жүзуді үлкен ағасы Майклдың соңынан бастады. Бойы — 183 см, салмағы — 72 кг.

Лондон-2012: 15 жастағы алтын

Stone Ridge католик мектебінің оқушысы Лондонға АҚШ құрамасындағы ең жас қатысушы болып барды — ол кезде оған 15 жас 4 ай 10 күн еді. Еркін стильмен 800 метрді 8:14.63 уақытпен жүзіп өтіп, алтын алды. Төрт Олимпиадаға созылған тарих осылай басталды.

Рио-2016: төрт алтын және екі әлем рекорды

Риоға Ледеки американдық жүзудің басты жұлдызы ретінде келді. Нәтижесі — төрт алтын (еркін стильмен 200, 400 және 800 метр, 4×200 эстафетасы) және 4×100 эстафетасындағы күміс. 400 метрде 3:56.46, 800 метрде 8:04.79 әлем рекордын орнатты. Сол Ойындарда одан көп марапат алған спортшы әйел болмады. Сол жылы TIME оны ең ықпалды 100 адамның тізіміне қосты — ол тізімдегі ең жас адам болды.

Стэнфорд және кәсіпқойлыққа өту

Риодан кейін Ледеки Стэнфордқа түсіп, университет командасында өнер көрсетті. 2016–2017 маусымында ол 35 жылда бірінші курс студенттері арасынан алғаш рет Honda Cup алды — бұл әйелдер студенттік спортындағы басты марапат. 2018 жылғы 16 мамырда TYR Pro Swim Series кезеңінде кәсіпқой ретінде дебют жасады, ал 8 маусымда TYR-мен демеушілік келісімшартқа қол қойды. Дебют күні ол 1500 метрден әлі күнге дейін бұзылмаған әлем рекордын орнатты — 15:20.48.

Оқуын тастамады: 2020 жылы курсты аяқтап, 2021 жылғы маусымда психология бакалавры дипломын саясаттану қосымша мамандығымен алды. 2021 жылғы қыркүйектен бері Флорида университетінде Энтони Нестидің қол астында жаттығады.

Токио-2020 және Париж-2024

Токиода Ледеки Олимпиадада алғаш рет жеке қашықтықта жеңілді — 400 метрде күміс алды. Есесіне екі алтын жеңіп алды: 800 метрде және әйелдер арасында алғаш рет өткізілген 1500 метрде. Осылайша ол бір жеке қашықтықты үш Олимпиадада қатарынан ұтқан алғашқы әйел атанды.

Парижде — тағы екі алтын (1500 метр, 15:30.02 олимпиадалық рекордымен, және 800 метр), 4×200 эстафетасында күміс және 400 метрде қола. Барлығы 14 олимпиадалық медаль, тоғызы алтын — бұл кез келген американдық әйелден көп. Салыстыру үшін: Симона Байлзда 11 олимпиадалық марапат бар. Сегіз жеке жеңіс чех гимнасы Вера Чаславскаяның 56 жыл тұрған рекордын жаңартуға мүмкіндік берді.

Әлем чемпионаттары және рекордтар

Әлем чемпионаттарында Ледекидің 30 медалі бар, оның 23-і алтын. Он сегіз жеке титул — абсолютті рекорд, бұл көрсеткіште ол тіпті Майкл Фелпсті басып озды. 800 метрде ол жүзу тарихында алғаш рет бір қашықтықта жеті әлем титулын жеңіп алды.

2025 жылғы 3 мамырда Форт-Лодердейлде Ледеки өзінің тоғыз жылға жуық тұрған рекордын жаңартты: Риодағы 8:04.79-ның орнына 8:04.12. Енді бұл қашықтықтағы тарихтағы ең үздік он нәтиженің бәрі соныкі. «Күлкімді тоқтата алмай тұрмын. Бұған қаншама жыл дайындалдым», — деп келтіреді оның сөзін CBS Sports. Жазда Сингапурдағы әлем чемпионатында ол тағы да 800 және 1500 метрді ұтып, эстафетадағы күміс пен 400 метрдегі қоланы қосты.

Мансабында ол барлығы 17 әлем рекордын жаңартқан.

Диагноз, кітап және Бостандық медалі

2024 жылғы 11 маусымда оның «Just Add Water» естелік кітабы шықты. Онда Ледеки алғаш рет постуралды ортостатикалық тахикардия синдромымен (POTS) өмір сүретінін айтты. Бұл — орнынан тұрғанда тамыр соғысы күрт жиілейтін бұзылыс. Сол жылы Джо Байден оған АҚШ-тың ең жоғары азаматтық марапаты — Президенттік Бостандық медалін тапсырды. «Ең батыл армандарымда да мұндай мойындауға ие боламын деп ойламаппын», — деді ол NPR-ға.

Марапаттары

• 9 олимпиадалық алтын, барлығы 14 олимпиадалық медаль (2012–2024);
• әлем чемпионаттарының 23 алтыны, барлығы 30 медаль;
• Swimming World нұсқасы бойынша әлемнің үздік жүзгіші — 5 рет (2013–2016, 2018);
• Associated Press нұсқасы бойынша жылдың үздік спортшы әйелі — 2017, 2022;
• жылдың үздік спортшы әйеліне берілетін Golden Goggle — 10 рет;
• Президенттік Бостандық медалі (2024);
• Йель университетінің құрметті докторы (2026 жылғы мамыр).

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Басты мақсаты — Лос-Анджелестегі үй Олимпиадасы. «Лос-Анджелесте жүзгім келеді. АҚШ-тағы Олимпиада — бірегей мүмкіндік», — деді ол Парижден кейін CBS News-ке.

2026 жылғы тамызда Калифорниядағы Ирвайнда өткен Pan Pacific чемпионаты 2028 жылға дейінгі күрестің оңай болмайтынын көрсетті. 12 тамызда Ледеки 1500 метрді ұтты (15:36.09) — бұл оның АҚШ жерінде алған алғашқы халықаралық медалі. Ал 15 тамызда 800 метрді австралиялық Лани Паллистерге жол берді: 8:06.1-ге қарсы 8:07.26. Бұл Ледекидің ірі халықаралық турнирде осы қашықтықтағы алғашқы жеңілісі. «Кэти — үстем күш. Онсыз әйелдердің ұзақ қашықтыққа жүзуі бүгінгі деңгейде болмас еді», — деді мәреден кейін жеңімпаз.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны, медальдары және рекордтары, CBS Sports — 800 метрдегі әлем рекорды (2025 жылғы мамыр), NPR — Париж, Лос-Анджелес және Бостандық медалі туралы сұхбат, CBS News — Париж-2024-тен кейін және 2028 жылғы жоспарлар, AP / AJC — Pan Pacs 2026-дағы 1500 метрдегі жеңіс, Al Jazeera — Pan Pacs 2026-дағы 800 метрдегі жеңіліс