DJI

DJI — Шэньчжэньдегі қытай компаниясы. Ол Phantom, Mavic және Mini дрондарын, Ronin мен Osmo тұрақтандырғыштарын және экшн-камералар шығарады. Википедия компанияның 2013 жылғы алғашқы Phantom-ын демалысқа арналған алғашқы коммерциялық табысты дрон деп атайды. Біздің телефонға арналған тұрақтандырғыштар туралы шолуымызда да тізімді DJI ашады. Бірақ брендтің екінші, ыңғайсыз өмірбаяны бар: оның дрондары соғыста қолданылды, ал АҚШ билігі жылдар бойы компанияны санкциялармен және тыйымдармен қысып келеді.

Шығу тегі: студент, тікұшақ және жатақхана

DJI-дің негізін қалаған Ван Тао (Батыста — Фрэнк Ван) 1980 жылы Ханчжоуда туған. Ол алдымен Шығыс Қытай педагогикалық университетінде оқыды, кейін Гонконг ғылым және технология университетіне (HKUST) ауысты. Сол жерде 2003 жылы ABU Robocon студенттік роботтар байқауына қатысып, үшінші орын алды.

Ван жорықта не пойызда соңынан еріп ұшып, камерадағы суретті өзіне жіберіп тұратын аппаратты армандағанын еске алады. Жатақханада ол шағын тікұшақтарға арналған ұшу контроллерлерінің прототиптерін құрастырды. Кейін бұл бөлшектерді университеттерге және қытай компанияларына сата бастады. 2006 жылы Ван Шэньчжэньге көшіп, шағын команда жинады. DJI атауы Da-Jiang Innovations дегенді білдіреді.

Алғашқы жылдар ауыр болды. Қызметкерлер бірінен соң бірі кетіп жатты — Википедия мұны Ванның қатал басқару стиліне байланыстырады. Компанияға отбасының досы Лу Ди қол ұшын берді: ол $90 000 салып, қаржы ісін өз мойнына алды.

2009–2012: бөлшектерден әуесқойлар нарығына

Алғашқы дүрілдеген оқиға 2009 жылы болды: DJI бөлшектері орнатылған ұшу аппараты Эверест шыңын айналып ұшты.

Кейін компания Қытайдан тыс шықты. 2010 жылы Ван маркетингке Свифт Се Цзяны алды, ал DJI шетелдегі дрон әуесқойларына бет бұрды. 2011 жылы көрмеде Ван америкалық Колин Гиннмен танысып, екеуі жаппай сатуға арналған DJI North America компаниясын ашты. Серіктестік ұзаққа созылмады: 2013 жылы олар араздасты, америкалық еншілес компания жабылды, ал дау бітімгершілік келісіммен аяқталды.

2013–2015: Phantom және тұтынушылық дронның тууы

2013 жылы алғашқы Phantom $629-ға шықты. Аппаратты басқару оңай еді, ал Википедия бағалауынша, ол демалысқа арналған алғашқы коммерциялық табысты дрон болды.

2015 жылы Phantom 3 тікелей эфирге шығаратын кіріктірілген камера алды, сөйтіп серияның танымалдығы күрт өсті. Сол жылы DJI студенттердің жекпе-жек роботтарына арналған жыл сайынғы халықаралық RoboMaster турнирін бастады.

2014–2016: Ronin және Osmo тұрақтандырғыштары

Дронның астындағы камераны түзу ұстайтын технология жерде де керек болды. 2014 жылы 25 маусымда DJI камераларға арналған алғашқы цифрлық тұрақтандырғышы Ronin-ді таныстырды. Ол 16 фунтқа (шамамен 7 кг) дейін техниканы көтеріп, кәсіби кино түсіруге арналды. Кейін желі кеңейе берді:

• Ronin-M (2015 жылғы сәуір) — жеңілірек әрі ықшамырақ;
• Ronin 2 (2017 жыл) — 30 фунтқа дейінгі жүкке арналған;
• Ronin-S (2018 жылғы қаңтар) — бір қолмен ұстайтын формат, кейін бүкіл желінің стандартына айналды;
• Ronin 4D (2021 жыл) — тұрақтандырғыш пен камера бір корпуста;
• RS 3 сериясы (2022 жыл), оның ішінде RS 3 Mini бір килограмнан да жеңіл.

2015 жылдың қазанында Osmo шықты — ауыстырмалы Zenmuse камералары бар, үш осьті тұрақтандырғыштағы қол камерасы. Артынша DJI жаппай нарыққа түсті. 2016 жылы 1 қыркүйекте Берлиндегі IFA көрмесінде компания смартфонға арналған Osmo Mobile тұрақтандырғышын $299-ға көрсетті. Ол iPhone 6 Plus пен Galaxy Note 7-ні ұстай алатын, бетті қадағалап, панорама түсіретін. Шын мәнінде, бүгін сатып алушыларға арналған шолуларда жазылатын «телефон гимбалы» осы еді.

2015–2019: Hasselblad, «Эмми» және миллиардер

2015 жылдың қарашасында DJI швед камера өндірушісі Hasselblad-пен стратегиялық серіктестік жариялады. 2019 жылдың қаңтарында қытай компаниясы Hasselblad-тың бақылау пакетін алды. Содан бері швед атауы Mavic дрондарының камераларында тұр. Hasselblad-тың бөлек серіктестігі бар OPPO смартфондарында да бұл атауды көресіз.

2017 жылы DJI дрондағы камера технологиялары үшін техникалық-инженерлік «Эмми» сыйлығын алды. Сол жылы Ван миллиардер атанды — БАҚ оны Азиядағы ең жас технологиялық миллиардер және әлемдегі алғашқы «дрон миллиардері» деп атады.

Өсудің кері жағы да болды. 2019 жылдың қаңтарында DJI-дің ішкі тексеруі қызметкерлердің ауқымды алаяқтығын әшкереледі. Залал 1 млрд юаньға (шамамен $147 млн) дейін бағаланды.

2017–2022: АҚШ және қауіпсіздік мәселесі

Осы кезде DJI-дің америкалық билікпен проблемасы басталды. 2017 жылдың тамызында АҚШ армиясы «киберосалдықтарға» байланысты DJI өнімдеріне тыйым салды. 2020 жылдың қаңтарында АҚШ Ішкі істер министрлігі өзінің 800-ге жуық DJI дронын жерге қондырды. Сонымен бірге, Википедия деректеріне қарағанда, 2020 жылы АҚШ-тың күштік және құтқару қызметтеріндегі дрондардың шамамен 90%-ы DJI-дікі еді.

Кейін қысым жүйелі сипат алды:

• 2020 жылғы желтоқсан — АҚШ Сауда министрлігі DJI-ді Entity List тізіміне енгізіп, америкалық технологияларға қолжетімділігін шектеді;
• 2021 жылғы желтоқсан — АҚШ Қаржы министрлігі американдықтарға DJI-ге инвестиция салуға тыйым салды. Вашингтон компанияны Қытай Халық-азаттық армиясына көмектесті және ұйғырларды қудалауға қатысты деп айыптады;
• 2022 жылғы қазан — Пентагон DJI-ді «қытай әскери компаниялары» тізіміне қосты.

DJI өзін қытай армиясына тиесілі емеспін және оның бақылауында емеспін дейді. Компанияның пайдасына Пентагонның 2021 жылғы есебі бар: тексерілген екі «үкіметтік» DJI дронынан зиянды код табылмады. Ал FTI Consulting-тің 2024 жылғы аудиті АҚШ-тағы DJI қосымшалары жіберетін деректердің бәрі АҚШ аумағында сақталатынын көрсетті.

Проблемалар мен дау тудырған оқиғалар: соғыстағы дрондар

2022 жылы Ресей Украинаға басып кіргеннен кейін арзан азаматтық дрондар жаппай әскери құралға айналды, ал DJI жанжалдың ортасында қалды. Украина вице-премьері Михайло Федоров компанияны ресей әскері оның дрондарымен зымырандарды көздеп жатыр деп айыптады. AeroScope дрондарды анықтау жүйесіне де бөлек наразылық айтылды.

2022 жылы 27 сәуірде DJI ішкі тексеруді алға тартып, Ресейде де, Украинада да бүкіл қызметін уақытша тоқтатты. Қытай компаниясы үшін бұл сирек қадам еді: қытай фирмаларының көбі ол кезде Ресейден кетпеді. Бірақ тыйым ағынды тоқтатпады. Дрондар делдалдар арқылы тасыла берді, ал 2023 жылдың қазанында Украина билігі 4 000 DJI дронын сатып алатынын жариялады.

Осындай тізбектің бірі Қазақстан арқылы өтті. 2023 жылдың маусымында Жамбыл облысының кедендік қызметі Қырғызстан шекарасында 14 DJI Agras T30 ауыл шаруашылығы дронын ұстады. Қырғыз компаниясы оларды Ресейдегі құрылыс фирмасына апара жатқан, бірақ қажетті лицензиясы болмаған. Дрондар мемлекет кірісіне тәркіленіп, кейін саудаға шығарылды.

2025 жылдың қыркүйегінде бұл әскери контекст DJI-дің сотта жеңілуіне ұласты. Компания өзін Пентагон тізімінен шығарғысы келді, бірақ 26 қыркүйекте федералдық судья Пол Фридман қорғаныс министрлігі DJI-дің Қытайдың қорғаныс-өнеркәсіп кешеніне үлес қосатынына «елеулі дәлелдер» ұсынды деп шешті. Судья DJI технологияларының компания саясатына қарамастан нақты әскери қолданысы бар екенін атап өтті. DJI заңды мүмкіндіктерді қарастырып жатқанын айтты.

Қазақстан

Қазақстанда DJI дрондары мен тұрақтандырғыштарын жергілікті интернет-дүкендер мен маркетплейстер сатады, ал rizz.kz-тің телефон тұрақтандырғыштары туралы шолуында DJI брендтер тізімінде бірінші тұр. Қазақстан билігі қатысқан ең елеулі оқиға — 2023 жылы 14 Agras агродронының тәркіленуі.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

DJI әлдеқашан дронмен шектелмейді. 2024 жылы компания өте жеңіл Neo дронын көрсетіп, электрвелосипедтерге мотор шығара бастады, 2025 жылы алғашқы Romo робот-шаңсорғышын таныстырды. 2025 жылы 13 мамырда 4/3 форматты 100 мегапиксельдік Hasselblad камерасы бар Mavic 4 Pro шықты. 2025 жылы 5 қарашада DJI Osmo Mobile 8 тұрақтандырғышын $149-ға көрсетті: ActiveTrack 7.0 қадағалауы, 360° бұрылу, 300 г-ға дейін жүк, 10 сағатқа дейін жұмыс және Apple DockKit қолдауы. 2026 жылы 16 сәуірде Osmo Pocket 4 камерасы шықты.

Басты проблема — америкалық нарық. 2025 жылдың желтоқсанында АҚШ Федералдық байланыс комиссиясы (FCC) шетелдік дрондардың жаңа модельдеріне тыйым салды. Бұрын мақұлданған модельдерді сатуға болады, бірақ DJI-дің келесі буынын американдықтар енді сатып ала алмайды. 2026 жылдың ақпанында DJI бұл тыйымға наразылық білдіріп, АҚШ үкіметін сотқа берді.

Жаңа қиындықтар да болды:

• 2026 жылдың басында инженер Сэмми Аздуфал 7 000-ға жуық Romo шаңсорғышына қол жеткізді; DJI оған $30 000 сыйақы төледі;
• 2026 жылдың сәуірінде Непал алдымен Эвересттегі FlyCart 100 жүк дронының ұшу рұқсатын жойды, бірақ альпинистер зардап шеккен мұздық опырылғаннан кейін оны қайтарды.

DJI жеке компания болып қалып отыр және қаржылық есебін жарияламайды. Оның инвесторлары арасында мемлекетпен байланысты құрылымдар бар: New China Life Insurance, SDIC Unity Capital, China Chengtong. DJI-дің айтуынша, олардың жиынтық үлесі 6%-дан аз, ал дауыстары 1%-дан аз.

Дереккөздер: Wikipedia — DJI, Wikipedia — Фрэнк Ван, Wikipedia — DJI Ronin, Wikipedia — DJI Osmo, DJI — компания туралы, PCWorld — Osmo Mobile шығуы, 2016, AP — DJI Ресей мен Украинадан кетеді, Economist.kg — Қазақстанда агродрондардың ұсталуы, TechCrunch — DJI Пентагонға қарсы сотта жеңілді, CTV News — АҚШ-та жаңа дрон модельдеріне тыйым, Newsshooter — Osmo Mobile 8, Alfa.kz — Қазақстан дүкендеріндегі DJI дрондары