Михаил Ломтадзе

Михаил Ломтадзе — Батумиден шыққан грузин. Ол Қазақстандағы шағын банкті Kaspi.kz-ке айналдырды. Бүгін ел осы суперқосымша арқылы төлем жасайды, сауда жасайды, бөліп төлеуге зат алады, құжат рәсімдейді. Компания Nasdaq-та саудаланады, түріктің Hepsiburada платформасына иелік етеді. Forbes Ломтадзенің байлығын $6 млрд деп бағалап, оны Грузияның ең бай бизнесмені деп атайды. 2026 жылы ол Kasper ЖИ-көмекшісіне бәс тікті. Қатар футбол империясын құрып жатыр: ағылшынның «Уиком Уондерерс» клубынан бастап астаналық «Женіске» дейін.

Шығу тегі мен білімі

Ломтадзе 1975 жылы 17 қазанда Батумиде туған. 1997 жылы Грузиядағы Еуропалық менеджмент мектебін бизнес-әкімшілік бакалавры дәрежесімен бітірді. Бірақ бизнеске студент кезінде-ақ кірісті: 1995 жылы GCG Audit атты консалтинг және аудит компаниясын ашты.

Фирма өсіп, кейін Ernst & Young жаһандық желісіне қосылды. Бұл Ломтадзенің бизнестен алғашқы табысты шығуы еді. Ол оны жаңа деңгейге шығарды: 2002 жылы Гарвард бизнес мектебінде MBA алды. Қазір HBS-тің Таяу Шығыс пен Солтүстік Африка жөніндегі кеңесші алқасының мүшесі.

Baring Vostok: қор мектебі (2002–2006)

Гарвардтан кейін Ломтадзе Baring Vostok Capital Partners қорына келді. Бұл Ресей мен ТМД-да жұмыс істеген ең ірі тікелей инвестиция қорларының бірі еді. Жоба менеджерінен бастап, серіктес дәрежесіне дейін өсті. 2006–2010 жылдары Ресейдің қаржы технологиялары орталығының директорлар кеңесінде де отырды.

Қазақстанға оны дәл осы Baring Vostok алып келді. 2006 жылы қор Caspian Bank-тен үлес сатып алды. Бұл банкті кәсіпкер Вячеслав Ким 2002 жылы иеленген болатын. Сол жылы Ломтадзе директорлар кеңесіне кірді, ал 2007 жылы банкті басқарды.

Caspian Bank-тен Kaspi-ге дейін (2007–2018)

Тандем бірден қалыптасты: Ким — иесі әрі стратег, Ломтадзе — өнімді құратын адам. Екеуі қарапайым бөлшек банкті технологиялық компанияға айналдыра бастады. 2008 жылғы қарашада Caspian Bank атын өзгертіп, Kaspi Bank болды.

Одан кейін Kaspi банк бизнесінің шеңберінен жүйелі түрде шыға берді. 2013 жылы Ломтадзе Киммен бірге Kolesa, «Крыша» және Market біріккен компаниясын шамамен $15 млн-ға сатып алды. Бүгін бұл — елдегі ең ірі хабарландыру сайттары, соның ішінде басты жылжымайтын мүлік сайты Krisha.kz. 2015 жылы Kaspi банк холдингі мәртебесін алды, ал 2018 жылғы сәуірде компания Kaspi.kz деп аталды.

Логикасы қарапайым еді: төлемді, маркетплейсті және қаржыны бір қосымшаға жинау. Сонда клиентке басқа жаққа кетудің қажеті болмайды. Қазақстанда «суперқосымша» презентациядағы идея емес, миллиондаған адамның күнделікті әдетіне айналды.

Биржа: Лондон мен Nasdaq (2020–2024)

2020 жылғы қазанда Kaspi.kz Лондон биржасында IPO өткізді. Жаһандық депозитарлық қолхаттар $33,75-тен орналастырылды, акционерлер $1 млрд тартты, ал компания $6,5 млрд-қа бағаланды.

Келесі қадам одан да батыл болды. 2024 жылы 19 қаңтарда Kaspi.kz Nasdaq-қа шыққан алғашқы қазақстандық компания атанды. Ким, Ломтадзе және Baring Vostok қоры қағаздарының бір бөлігін сатып, $1,04 млрд түсірді. 2024 жылдың басында компанияның 23,42%-ы Ломтадзеге тиесілі еді.

Кеңею: Әзербайжан, Украина, Түркия

Kaspi-ге Қазақстан Nasdaq-қа дейін-ақ тар болды. Компания шетелге сатып алу арқылы шықты:

• 2019 — Әзербайжан: Turbo.az, Bina.az және Tap.az хабарландыру сайттары;
• 2021 — Украина: Portmone Group төлем жүйесі, кейін БТА Банктің украиналық еншілес банкі;
• 2024–2025 — Түркия: Hepsiburada e-commerce платформасының бақылау пакеті.

Ең ірі мәміле — түрік мәмілесі. Kaspi.kz оны 2024 жылғы қазанда жариялап, 2025 жылы 29 қаңтарда жапты. Hepsiburada-ның 65,41%-ы шамамен $1,127 млрд тұрды: $600 млн-ы жабылған сәтте қолма-қол төленді, қалғаны кейінге қалдырылды. «Түркиядағы жетекші e-commerce компанияларының бірі Hepsiburada-мен күш біріктіргенімізге қуаныштымыз», — деді Ломтадзе.

Мақсатын ол ашық айтады: Kaspi.kz-ті 100 млн пайдаланушысы бар компанияға айналдыру. 2025 жылдың қорытындысы бойынша топтың түсімі 19%-ға, таза пайдасы 10%-ға өсті. Тек Қазақстанда Kaspi қызметтерін 7,4 млн адам пайдаланады.

Kaspi төңірегіндегі даулар

Компанияға ең қатты соққыны шортселлерлер берді. 2024 жылы 19 қыркүйекте Culper Research есеп жариялады. Онда Kaspi инвесторларды Ресеймен байланысы мен санкция тәуекелдері жөнінде адастырып отыр деп айыптады. Бір күнде Nasdaq-тағы акциялар 22,3%-ға құлады — $116-дан шамамен $90-ға дейін.

Компания есепті адастыратын әрі фактілерді бұрмалайтын құжат деп атады. Ломтадзе Instagram-да өзі жауап берді: «Бұл — тез пайда табуға арналған шортселлерлердің әдеттегі шабуылы. Nasdaq-тағы алғашқы қазақстандық компания ретінде біз — айқын нысана». Оның айтуынша, Kaspi IPO кезінде ауқымды заң тексерісінен өтті және өз өнімдеріне, есептілігіне, комплаенсіне сенімді.

Футбол: League One-нан Астанаға дейін

2024 жылы Ломтадзенің жаңа үлкен әуесі пайда болды. 5 мамырда оның Blue Ocean Partners компаниясы ағылшынның «Уиком Уондерерс» клубының 90%-ын сатып алғанын жариялады. Клуб Англияның үшінші дивизионы — League One-да ойнайды. Сомасы айтылмады. 2026 жылғы маусымда клубтың 10%-ы төраға Дэн Райсқа өтті, бірақ бақылау пакеті Ломтадзеде қалды.

2025 жылғы қарашада ол астаналық «Женістің» иесі болды. Клуб 1964 жылы құрылған, үш рет чемпион атанып, Қазақстан кубогын үш рет жеңіп алған. Ломтадзе Қазақстан мен Англияда жұмыс істейтін әлемдік деңгейдегі тегін балалар футбол академиясына 16 млрд теңге салуға уәде берді. Forbes Kazakhstan дерегінше, ол қазақстандық футболға жалпы 10 млрд теңгеден астам қаржы салған.

Ақша

Ломтадзенің басты активі — Kaspi.kz-тегі үлесі. Forbes-тың 2024 жылғы рейтингінде ол $5,7 млрд байлықпен 581-орында тұрды. 2025 жылы Forbes оны $5,9 млрд-қа, 2026 жылғы наурызда $6 млрд-қа бағалады (әлемде 694-орын).

Бір қызық жайт бар: Forbes Ломтадзені азаматтығына қарай ресми түрде грузин бизнесмені деп есептейді. Осылайша ол Бидзина Иванишвилиді ($2,7 млрд) басып озып, Грузияның ең бай адамы атанды. Алайда Ломтадзе Алматыда тұрады, бизнесі де қазақстандық. Егер ол қазақстандық тізімде болса, тек серіктесі Вячеслав Кимнен ($7,8 млрд) ғана қалып қояр еді.

Марапаттар

• «Құрмет» ордені (Қазақстан);
• Kazakhstan Growth Forum нұсқасы бойынша Қазақстанның үздік CEO-ы — 2018–2022 жылдары қатарынан, 2024 жылы алтыншы рет;
• Forbes Kazakhstan мен PwC сауалнамасы бойынша 2017–2022 жылдардағы үздік CEO.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Ломтадзе Kaspi.kz басқармасының төрағасы әрі CEO болып қала береді. Қазіргі басты жобасы — 2026 жылы 1 шілдеде іске қосылған Kasper жеке ЖИ-көмекшісі. Ол Kaspi Магазиннен тауар таңдауға көмектеседі: клиент міндетін өз сөзімен түсіндіреді, ал Kasper нұсқаларды іріктеп, салыстырып береді. Онымен қазақ, орыс, ағылшын және түрік тілдерінде сөйлесуге болады. Қыркүйекте Ломтадзе миллион пайдаланушы туралы айтты, ал қазанда AI & Digital Bridge форумында Kasper-ді премьер-министрге көрсетті.

«Әлемде жасанды интеллектіні клиент үшін пайдалы іске айналдырған мысал әзірге өте аз», — дейді ол. Kaspi-дің суперқосымшасы бар. Енді Ломтадзе әр клиенттің жеке көмекшісі болғанын қалайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Михаил Ломтадзенің өмірбаяны, Kaspi.kz IR — компания басшылығы, Wikipedia — Kaspi.kz тарихы, Forbes Kazakhstan — Грузияның ең бай бизнесмені, Interfax — Kaspi.kz-тің Nasdaq-тағы IPO-сы, Nasdaq — Hepsiburada мәмілесінің жабылуы, Kaspi.kz — 2025 жылдың нәтижелері, Digital Business — Ломтадзенің шортселлерлерге жауабы, RFE/RL — «Уиком Уондерерс» сатып алынуы, Forbes Kazakhstan — клубтың 10%-ын сату, Forbes Kazakhstan — «Женісті» сатып алу, Profit.kz — Kasper таныстырылымы