Жазира Байырбекова

Жазира Байырбекованы қазақ көрермені екі сахнадан таниды. Біріншісі — дәстүрлі сахна: «Жанболат пен Жазира» дуэті, елуден астам ән, тойда шырқалатын «Анашым» мен «Бесік жыры». Екіншісі — Instagram. Түркістанның шалғай ауылынан шыққан әнші мұнда ірі блогерлермен иық тірестіретін аудитория жинады: Tengrinews дерегінше, 2019 жылдың өзінде оған 3 миллионға жуық адам жазылған еді. Тойлардан түсірген бейнелері бір тәулікте жүздеген мың қаралым жинайды. Ал күйеуі, балалары не киімі туралы кез келген жазбасы сол сәтте шоу-бизнес жаңалығына айналады.

Шыққан тегі және отбасы

Жазира 1978 жылғы 30 қыркүйекте бұрынғы Оңтүстік Қазақстан, қазіргі Түркістан облысындағы Бөген ауылына жақын Пақташы деген жерде туған. Оның үш әпке-сіңлісі және Ербол есімді өгей ағасы бар. Алғашқы сахналарға да туыстарымен бірге шықты.

Алғашқы қадамдар: «Тамаша» және әпке-сіңлілер

1992 жылы, 14 жасында Жазира алғаш рет теледидарға шықты. Танымал «Тамаша» бағдарламасында «Сәулем-ай» халық әнін орындады. Кейін әпкесі Ләззатпен бірге «Кеш жарықта» өнер көрсетіп, өгей ағасы Ерболмен трио құрды. Кәсіби білім алу үшін Алматыдағы Жүсіпбек Елебеков атындағы Республикалық эстрадалық-цирк колледжіне түсті.

Жанболат Ербатыровпен де сол жерде танысты. Жазира 18 жасында тұрмысқа шықты, күйеу жігіт 23-те еді. 2024 жылдың наурызында жұп отау құрғанына 28 жыл толғанын атап өтті.

Тоқсаныншы жылдар: мектеп маңындағы семечка мен базар

Өнер жолы ең қиын кезеңге тұспа-тұс келді. КСРО ыдырағаннан кейін жас отбасы саудамен күн көрді. Алдымен Алматының шетіндегі мектептердің маңында семечка, кәмпит, сағыз сатты. Кейін базарға шығып, көкөніс пен жеміс саудалады. 2021 жылғы сұхбатында Жанболат мұны қысқа түсіндірді: адамдар қалай өмір сүрерін білмеді, бәрі саудаға кетті. Жазира ол кезеңді ұзақ уақыт еске алғысы келмегенін мойындады. Бірақ сол кезде базардағы өз орнын үлкен жетістік санаған.

«Жанболат пен Жазира» дуэті

2002 жылы ерлі-зайыптылар «Жанболат пен Жазира» отбасылық дуэтін құрды. Олар қазақ тыңдарманы ешқашан жалықпайтын тақырыпты таңдады: ана, туған жер, махаббат пен отбасы туралы лирика. Жылдар бойы репертуарда 50-ден астам ән мен 20-ға жуық клип жиналды. Ең танымалдары:

• «Анашым» — ана туралы ән;
• «Бесік жыры» — әлди әні;
• «Жан жарыма» мен «Арманым» — той мен мерейтойға арналған лирика;
• «Туған жер» және «Майда-майда» (2021 жылғы клип);
• «Тұсау кесер» — сәбиге арналған дәстүрлі ырымның әні.

Осы аралықта Жазира оқуын да аяқтады: 2010 жылы Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің өнер және мәдениет факультетін бітірді. Қазір ол этно-фольклорлық ансамбльдерді де продюсерлейді.

Кино және жаңа әндер

Әнші анда-санда экранға да шығады. 2018 жылы «Өз үйім» комедиялық сериалына, 2021 жылы «Надежда» мелодрамасына түсті. 2022 жылы «Тұмар» тобымен бірлескен әні жарық көрді. 2024 жылдың көктемінде Жазира қайырымдылық концертке қатысты, ал маусымда дуэт Ташкентте «Аппағым» клипін түсірді.

Instagram және той

Бүгінде Жазираның басты алаңы — Instagram. Мұнда ол жаңа әндерін жарнамалаудан гөрі өмірінің шежіресін жүргізеді: отбасы, сапарлар, киімдер және, әрине, той. Әнші қазақ үйлену тойлары мен қыз ұзату кештерінде үнемі өнер көрсетіп, бейнелерін парақшасына салып отырады.

Солардың бірі 2019 жылдың қазанында ерекше тарады. Алматыда көзі көрмейтін қыздың ұзату тойында Жазира «Ақботамды» орындап жатып, сахнада жылап жіберді. Кейін қонақтардан кешірім сұрады. Жастардың өмірге құштарлығы, батылдығы мен даналығы қатты әсер еткенін айтты. Бір тәулікте бейне 300 мыңға жуық қаралым және 4 мыңнан астам пікір жинады.

Тойдан тағы бір оқиға — киім жайында. Жазира тойға қосалқы көйлек ала жүретінін айтқан. Егер қалыңдық қарапайым киінсе, ол да жұпынырақ көйлекке ауысады. Себебі күннің басты кейіпкерінен назар аударғысы келмейді.

Жеке өмірі

Жазира мен Жанболаттың екі баласы бар: ұлы Қазбек және 2019 жылы туған қызы Дара. Жұп жүктілікті жарияламады, сондықтан желіде бала асырап алды не суррогат ана көмегіне жүгінді деген қауесет тарады. Жазираның өзі оған түсініктеме бермеді, тек қызы әкесіне ұқсайтынын айтты. Қарындасынан 20 жасқа жуық үлкен Қазбек Instagram-да әзілмен жауап берді: Дараны менің некесіз қызым деп естідім, күлкілі болды деді. 2026 жылдың көктемінде ұлы үйленді.

Жазира неке туралы жылтыратпай айтады. 2023 жылы «Төртеу түгел» бағдарламасында ол күйеуі бастапқыда әйел ер адамға бағынуы керек деп сенгенін әңгімеледі. Тыйым көп болған: не айту керек, қалай киіну керек. Жазира ауыр науқастанғанда бәрі өзгерді. Оның сөзінше, Жанболат сонда ғана оның қадірін шын түсінді. Күйеуінің кемшілігін де тура айтады: шыдамсыз, талапшыл, адамдармен тым қатал сөйлеседі. Артықшылықтары — оны жақсы көреді, әзілі нәзік, батыл, отбасын бірінші орынға қояды.

Тағы бір ұстанымы бар: әнші табиғи тон мен жануардан жасалған аксессуар кимейді.

Ұлттық киіммен жасалған умра

2024 жылдың қаңтарында Жазира Меккеге сапар шегіп, хиджаб емес, қазақтың ұлттық киімін киді. Instagram-да мұның себебін түсіндірді: халқының ұлттық құндылықтары жойылмаса екен деп тіледі, киелі жерде ұлттық киім кигенінің мақсаты да осы. Оқырмандардың көбі қолдап, өзге қазақ әйелдерін де араб үлгісіне емес, өз киіміне адал болуға шақырды.

Марапаттары

• «Қазақстанның мәдениет қайраткері» атағы.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Дуэт өнер көрсетуін жалғастырып келеді, ал Жазира Instagram-дағы ең танымал қазақтілді жұлдыздардың бірі болып қала береді. 2026 жылдың маусымында ол тропикалық демалыстан күйеуімен түскен суретін «романтик емессің, бірақ жақсы көресің» деген мағынадағы жазбамен жариялады. Пост мыңдаған лайк жинады, ал оқырмандар бірден осы тақырыпқа клип түсіруді сұрады.

Дереккөздер: Nur.kz — өмірбаяны және шығармашылық жолы, Tengrinews — көзі көрмейтін қыздың ұзату тойындағы өнері (2019), Nur.kz — 1990 жылдардағы сауда туралы, Nur.kz — «Төртеу түгел» сұхбаты, күйеуі туралы (2023), Nur.kz — қызының туылуы туралы қауесет, Kaz.nur.kz — ұзату тойындағы көйлек оқиғасы (2022), Newtimes.kz — ұлттық киіммен жасалған сапар (2024), Nur.kz — күйеуі туралы жазба (2026)