Малика Атей

2019 жылы қазақстандық журналист Малика Атей Пушкин атындағы ресейлік «Лицей» сыйлығының финалына шықты. Zakon.kz дерегінше, сол маусымда қазылар 2536 жұмыстың ішінен 20 финалист іріктеді, ал ол олардың арасындағы жалғыз шетелдік болды. Бір жылдан кейін оның «Я никогда не» («Мен ешқашан») романын «Эксмо» шығарды. Кітап бірден дауға ілікті. Мұқабадағы қазақ оюы іш киім пішініне келтірілгені үшін әлеуметтік желілерде авторды азаматтықтан айыруды талап етті. Қазір Атей Harper’s BAZAAR Kazakhstan журналына жазады, ал журнал оның романын қазіргі қазақстандық жазушылардың ең үздік бес кітабының қатарына қосқан.

Шыққан тегі мен отбасы

Малика 1990 жылы Алматыда туды. Әкесі — темір жол инженері, анасы — музыка педагогы. Қыз кезіндегі тегі — Бадамбаева. Құжаттар мен жарияланымдарда Малика Бобро-Бадамбаева деген толық есімі де кездеседі, ал Атей — кітаптарына қоятын бүркеншік аты. Ол қайдан шыққанын жазушы көпшілікке түсіндірмеген.

Оның бауыры Индира Бобро-Бадамбаева (Индира Элиф Бадамбаева) — суретші, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі. Апалы-сіңлілі екеуі бірге жиі жұмыс істейді: Маликаның алғашқы кітабын екеуі бірге жасады, кейін Индира оның BAZAAR-дағы эсселеріне сурет салды.

Журналистика және глянц

Малика ерте жаза бастады: «Эксмо» баспасының дерегінше, 15 жасынан газеттерде жарияланған. Жоғары білімді саяси ғылымдар саласынан алды. 2020 жылы «Эксмо»-ға берген сұхбатында мамандығы бойынша бір күн де жұмыс істемегенін айтты.

Саясаттың орнына глянц болды. Атей MINI журналының және сән туралы сайттардың бас редакторы болды, кейін Harper’s BAZAAR Kazakhstan журналының тұрақты авторына айналды.

«Д’Алматинцы»: алғашқы кітап (2016)

2016 жылы апалы-сіңлілі «Д’Алматинцы» кітабын шығарды. Бұл — проза мен фотосуреттер біріктірілген роман. Мәтінін Малика жазды, көрнекі бөлігіне Индира жауап берді. Авторлардың өздері бұл комикс емес екенін атап өтті. Атауы — сөз ойыны, мағынасы шамамен «керемет, асыл алматылықтар». Басты кейіпкер — Алех Австрийский, оның айналасында 20-дан астам алматылық кейіпкер бар.

Кітап өз қаржысына шықты, бірақ кәсіби редакциядан, корректурадан және дизайннан өтіп, Қазақстанның кітап дүкендерінде сатылды. Авторлар мақсатты аудитория ретінде 25–35 жастағы жастарды атады. Кейін Tengrinews кітапты «комедиялық-лирикалық фотохикая» деп атады.

«Лицей» және «Я никогда не» (2019–2020)

Атей дебюттік романына төрт жылға жуық еңбек сіңірді. 2019 жылы қолжазба «Лицей» сыйлығының үшінші маусымында «Проза» номинациясы бойынша финалға шықты. Tengrinews кейін оның сыйлық тарихындағы алғашқы қазақстандық финалист болғанын жазды. Атей жүлделі орын алған жоқ, бірақ бір жылдан кейін романы ірі мәскеулік баспадан шықты.

2020 жылы «Эксмо» «Я никогда не» романын «Вперёд и вверх. Современная проза» сериясымен (320 бет) шығарды. Роман алты достың бір жылдық өмірін — үйлену тойынан жерлеуге дейін — баяндайды. Басты кейіпкер Қорлан (Кора) патриархалды қалада іш киім ательесін ашады, бүкіл тартыс осының айналасында өрбиді. Tengrinews рецензиясының тақырыбына «От этой книги трясёт» («Бұл кітаптан қалшылдайсың») деген сөзді шығарып, романды екіжүзділік пен әулиесымақтық туралы мәтін деп сипаттады.

Мұқаба дауы

2020 жылдың тамызында кітап қазақстандық әлеуметтік желілерде қызу дауға себеп болды. Баспаның дизайнері Юлия Девятова ойлап тапқан мұқабада қазақ оюы іш киім пішінін құрады. Пайдаланушылардың бір бөлігі мұны ұлттық нышандарды қорлау деп қабылдады. Nur.kz жазғандай, жазушыны азаматтықтан айыру туралы талаптар да айтылды. Мұқабаны автор емес, баспа жасаған еді.

Басты кітаптары

• «Д’Алматинцы» (2016) — бауыры Индирамен бірге жазылған проза мен фотосуреттер романы. Жас алматылықтардың әзіл-оспақты портреті және Атейдің ірі формадағы алғашқы тәжірибесі.
• «Я никогда не» (2020, «Эксмо») — алты дос және консервативті қалада іш киім ательесін ашқан қыз туралы дебюттік роман. 2019 жылғы «Лицей» сыйлығының финалисі. 2023 жылы Harper’s BAZAAR Kazakhstan оны қазіргі қазақстандық жазушылардың ең үздік бес кітабының тізіміне енгізді.
• «Клуб «Радуга»» (2023) — Esquire Kazakhstan журналында жарияланған әңгіме.

Оның күші неде

• Қала — кейіпкер. Екі кітабы да Алматы мен алматылықтар туралы, таныс орындар мен типтер көп.
• Ыңғайсыз тақырыптар. Атей қазақстандық қоғамда сыбырлап қана талқыланатын нәрселер туралы жазады: әулиесымақтық пен екіжүзділік. Оның кейіпкері әдепті ортада ашық айтылмайтын нәрсеге бизнес құрады.
• Проза мен эссеистика. Көркем мәтіндерден бөлек, ол BAZAAR-ға поп-мәдениет және сериалдардың тұлғаны қалай қалыптастыратыны туралы эсселер жазады.

Марапаттары

• Пушкин атындағы «Лицей» сыйлығының финалисі (2019, «Проза» номинациясы).

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2020 жылдан кейін Атейдің жаңа кітабы әзірге шыққан жоқ, дегенмен сол кезде-ақ ол жаңа қолжазба үстінде жұмыс істеп жатқанын айтқан. Қазір ол Harper’s BAZAAR Kazakhstan журналына тұрақты жазады, онда жазушы ретінде көрсетіледі. Соңғы мәтіндерінің арасында — өз буыны өскен махаббат поп-мәдениеті туралы «Иллюзия обмана» эссесі және қазақстандық InClover брендінің көктемгі-жазғы коллекциясы туралы материал (2026 жылғы сәуір).

Дереккөздер: «Лицей» сыйлығы — финалист беті, Zakon.kz — «Лицей» финалы, «Эксмо» — автордың өмірбаяны, «Эксмо» — 2020 жылғы сұхбат, Tengrinews — «Я никогда не» романы туралы, Nur.kz — мұқаба дауы, Kapital.kz — «Д’Алматинцы» кітабы туралы, Лабиринт — романның шығу деректері, Harper’s BAZAAR Kazakhstan — қазақстандық жазушылардың үздік 5 кітабы, Esquire Kazakhstan — «Клуб «Радуга»» әңгімесі, Harper’s BAZAAR Kazakhstan — «Иллюзия обмана» эссесі