УЕФА

УЕФА еуропалық футболды басқарады: оған 55 ұлттық қауымдастық, Чемпиондар лигасы және Еуропа чемпионаты кіреді. Қазақстан одақта 2002 жылдан бері бар. 2026 жылғы қазанда УЕФА футбол саясатындағы басты дау ортасында қалды: ол ФИФА президентінің жұмысы туралы 42 сұрақ жіберді.

Базель және алғашқы турнирлер (1954–1960)

Одақ 1954 жылғы 15 маусымда Базельде Италия, Франция және Бельгия федерациялары кеңескеннен кейін құрылды. Кездесуге 25 қауымдастық өкілі келді, ал 31-і құрылтайшы деп танылды. Алғашқы президент даниялық Эббе Шварц болды.

Турнирлер тез шықты. 1955 жылы Еуропа чемпиондар кубогы басталды: алғашқы матчты 4 қыркүйекте Спортинг пен «Партизан» ойнады (3:3), ал 1956 жылғы 13 маусымдағы алғашқы финалда «Реал» «Реймсті» 4:3 есебімен ұтты. Еуропа чемпионаты 1958 жылы басталып, финалдық бөлімі 1960 жылы өтті.

Өсу және мекенжай ауысуы (1960–2007)

УЕФА алдымен Парижде, 1960 жылдан Бернде жұмыс істеді, 1995 жылы Ньонға көшті, ал қазіргі штаб-пәтер 1999 жылы ашылды. Чемпиондар лигасы қазіргі атын 1992 жылы алды, ол кезде одақты 1990–2007 жылдары басқарған Леннарт Юханссон президент болатын.

Қазақстан УЕФА-да

Қазақстан футбол федерациясы 1992 жылы құрылып, 1994 жылдан ФИФА мен Азия конфедерациясының мүшесі болды. 2000 жылы УЕФА-ға кандидат атанды, ал 2002 жылғы 25 сәуірде Стокгольм конгресінде толық мүше болды.

Платини және Суперлига (2007–2023)

2007 жылы УЕФА-ны Мишель Платини басқарды. Оның мерзімі 2015 жылы ФИФА төңірегіндегі жанжал кезінде аяқталды: француз шеттетілді, алты жылдық тыйымды Спорт арбитражы төрт жылға қысқартты. Міндетін атқарушы Анхель Мария Вильярдан кейін 2016 жылы президент словениялық Александер Чеферин, бас хатшы грек Теодор Теодоридис болды.

Басты сынақ клубтардан келді. 2021 жылғы 18 сәуірде Суперлига жарияланды, бірақ тоғыз клуб жобадан тез шығып, 7 мамырда УЕФА олардың оралуын мақұлдады. 2023 жылғы 21 желтоқсанда ЕО соты УЕФА мен ФИФА-ның жаңа турнирлерді алдын ала мақұлдау ережелері Еуроодақ құқығына қайшы екенін айтты. 2026 жылғы ақпанда жобадан «Реал» шықты.

Чемпиондар лигасының жаңа форматы

2024/25 маусымынан бастап негізгі кезеңде 32 командалық топтың орнына 36 клуб ойнайды. Әрқайсысы сегіз түрлі қарсыласпен кездеседі, төрт ойын үйде, төрті қонақта өтеді, ал үздік 24 команда плей-оффқа шығады.

Ақша

2024/25 маусымындағы түсім €5,014 млрд болды. Бұл Еуро өтпеген жылғы рекорд, салыстырмалы көрсеткіштен €737 млн жоғары. Ең көбін клубтық турнирлер берді: €4,4 млрд.

• Медиа құқық: €4,06 млрд.
• Коммерциялық табыс: €787 млн.
• Билет және қонақжайлылық: €100 млн.

Клубтар мен қауымдастықтарға €3,9 млрд бөлінді, таза шығын €46,2 млн болды. Оны резервтен жапты. УЕФА шығынды доллардың түсуімен түсіндірді. 2025 жылғы маусым соңындағы резерв €521,8 млн, ал 2026/27 бюджеті €5,1 млрд түсім мен €62 млн шығынды көздейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қараша)

19 қазанда Теодоридис ФИФА бас хатшысы Маттиас Графстрёмге сегіз беттік хат жолдады: 12 тақырып бойынша 42 сұрақ бар, олардың арасында Thrive Capital қорымен келісім, Джанни Инфантиноға төлем және оның Дональд Трамппен қарым-қатынасы бар. Одақ жауапқа екі апта берді. 2027 жылғы наурызға белгіленген ФИФА президенті сайлауына кандидат ұсыну 18 қарашаға дейін жалғасады, УЕФА өз кандидатын әлі атаған жоқ.

Дереккөздер: Wikipedia — UEFA, Wikipedia — Чемпиондар лигасы, Wikipedia — Суперлига, Wikipedia — Қазақстан футбол федерациясы, Inside World Football — 2024/25 түсімі туралы, Sportcal — УЕФА бюджеті туралы, ESPN — шығын мен резерв туралы, All Football — ФИФА-ға хат туралы