Ерлан Қарин

Ерлан Қарин — Қазақстан тарихындағы тұңғыш вице-президент. Бұл лауазымды 2026 жылғы жаңа Конституция енгізді, ал 31 тамызда Қасым-Жомарт Тоқаев оған Ақтөбедегі мектепте тарих мұғалімі болып бастаған, кейін саясаттанушы болып, соңғы жылдары президенттің қасында — кеңесшісі, мемлекеттік хатшысы және мемлекеттік кеңесшісі болып жүрген адамды тағайындады. 2026 жылғы 29 қазанда Қарин президенттің тапсырмасымен Орталық Азия жұлдыздарына «Достық» орденін табыстады.

Шығу тегі және білімі

Ерлан Тынымбайұлы Қарин 1976 жылғы 26 мамырда Қазақстанның оңтүстігіндегі Сайрам ауданының Ақсу ауылында (қазіргі Түркістан облысы) туды. Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінде тарих және география мамандығы бойынша оқып, 1996 жылы Ақтөбе қаласындағы №33 орта мектепте тарих пен география пәндерінің мұғалімі болып жұмыс бастады.

Мектептегі жұмысы ұзаққа созылмады. Қарин әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың философия және саясаттану факультетінің аспирантурасына түсіп, 1999 жылы Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігінің ішкі саяси қырлары туралы саяси ғылымдар кандидаты диссертациясын қорғады.

Саясаттанушы және сарапшы (1998–2008)

1998 жылдың наурызынан Қарин Қазақстанның даму институтының Саяси зерттеулер орталығында жұмыс істеп, Ресей және Қытай институты директорының орынбасары болды. 2000 жылдың шілдесінде Орталық Азия саяси зерттеулер агенттігін басқарды, 2002 жылдан премьер-министрдің штаттан тыс кеңесшісі болды.

2003 жылы ол «Асар» партиясы төрағасының бірінші орынбасары және Халықаралық заманауи саясат институтының бас директоры болды. 2004 жылдың маусымынан Терроризмге қарсы бағдарламалар орталығын басқарды — терроризм мен радикализм тақырыбы кейін оның барлық кітабынан өтеді. 2006 жылдың мамырында Маңғыстау облысы әкімінің саяси мәселелер жөніндегі кеңесшісі болды.

Әкімшілік және «Нұр Отан» (2008–2014)

2008 жылдың ақпанында Қарин Президент Әкімшілігіне ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі болып ауысты, ал сол жылдың қарашасында «Нұр Отан» партиясының стратегиялық даму жөніндегі хатшысы болды. Бұл қызметте бес жылға жуық істеді. 2013 жылдың желтоқсанынан 2014 жылдың мамырына дейін АҚШ-та, Вашингтондағы Америка университетінде шақырылған профессор болып сабақ берді.

ҚСЗИ және теледидар (2014–2019)

2014 жылдың қазанында Қарин Президент жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтын басқарды. 2017 жылдың ақпанында «Қазақстан» РТРК басқарма төрағасы болып тағайындалды.

Тоқаевтың қасында (2019–2026)

2019 жылдың сәуірінде Қарин президенттің кеңесшісі, 2020 жылдың шілдесінде көмекшісі болды. 2022 жылғы 5 қаңтарда ол мемлекеттік хатшы, ал 2022 жылғы 14 маусымда мемлекеттік кеңесші болып тағайындалды. Бұл лауазымды ол жаңа Конституция оны жойған 2026 жылғы 30 маусымға дейін атқарды. Одан кейін екі ай Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болды.

Тұңғыш вице-президент (2026)

2026 жылғы 15 наурызда референдумда жаңа Конституция қабылданды. Ол 1 шілдеде күшіне енді: Сенат жойылып, парламент бір палаталы Құрылтайға айналды, ал билік жүйесінде вице-президент пайда болды. Оны президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды.

23 тамызда Құрылтай сайлауы өтті, ал 31 тамызда Тоқаев Қариннің кандидатурасын ұсынды. Депутаттар оны көпшілік дауыспен қолдады, сол күні президент: «Қарин Ерлан Тынымбайұлы Қазақстан Республикасының вице-президенті болып тағайындалсын» деген жарлыққа қол қойды. Конституция бойынша вице-президент депутат бола алмайды, бизнеспен айналыса алмайды және партияға мүше бола алмайды.

Кітаптары

• «Балбалтас. Орхоннан Каспийге дейін» (2013).
• «Халифат сарбаздары: мифтер мен шындық» (2014).
• «ДАИШ пен Әл-Каида арасында: Сирия соғысындағы Орталық Азия жауынгерлері» (2017, Джейкоб Зеннмен бірге).
• «Қазақстан тарихы бойынша XVII — XX ғасыр басындағы картографиялық материалдардың жиынтық каталогы» (2023, Галина Ксенжикпен бірге).

Марапаттары

• «Құрмет» ордені (2010).
• II дәрежелі «Достық» ордені (2019).
• II дәрежелі (2022) және I дәрежелі (2025) «Барыс» ордені.
• «Отан» ордені (2026).
• Өзбекстанның «Дўстлик» ордені (2024).

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Вице-президенттің өкілеттіктерін Тоқаев 2026 жылғы 5 қыркүйектегі жарлықпен айқындады. 29 қазанда Ақордада Қарин Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстаннан келген алты мәдениет қайраткеріне «Достық» орденін табыстады. «Өнерде шекара жоқ. Шығармашылығыңызбен халықтарымызды жақындастырасыз», — деді ол салтанатты рәсімде.

Дереккөздер: Kapital.kz — Ерлан Қариннің досьесі, Kapital.kz — вице-президент болып тағайындалуы, Digital Business — Қазақстанның тұңғыш вице-президенті, Wikipedia — Erlan Karin, Informburo — «Достық» ордендерін табыстау