Гэри Нэгл

Гэри Нэгл — Оңтүстік Африкадан шыққан бухгалтер. Ол Glencore-да жиырма жыл ішінде көмір бөлімінің қызметкерінен бүкіл компанияның басшысына дейін көтерілді. Қазір ол әлемдегі ең ірі тау-кен және шикізат трейдерлерінің бірін басқарады. Компанияны Rio Tinto-мен біріктірмек болды, ал енді Қазақстанның басты металлургия активтерінің бірі — «Қазмырыштың» тағдырын шешіп отыр.

Шығу тегі және білімі

Нэгл 1975 жылы Оңтүстік Африка Республикасында туған. Йоханнесбургтегі Витватерсранд университетін коммерция және бухгалтерлік есеп мамандықтары бойынша бітірді. 1999 жылы дипломды бухгалтер (Chartered Accountant) мәртебесін алды.

Көмір, Колумбия және қорытпалар (2000–2018)

2000 жылы Нэгл Швейцариядағы Glencore-ға келіп, көмір бизнесін дамыту тобына қосылды. Кейін оның мансабы компанияның ең ауыр активтері арқылы өтті:

• 2008–2013 — Glencore-дың Колумбиядағы көмір компаниясы Prodeco-ның бас директоры;
• 2013–2018 — Xstrata-мен бірігуден кейін Glencore-ға өткен ОАР-дағы ферроқорытпа бизнесінің басшысы;
• 2013–2015 — Lonmin платина компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі;
• 2018 жылдан — Сиднейден Glencore-дың бүкіл өнеркәсіптік көмір бағытын басқарды.

Көмір Glencore пайдасының басты көзі болған және солай қалып отыр. Сондықтан оны басқарған адам мұрагерлердің қысқа тізіміне өзінен-өзі ілікті.

Глазенбергтің мұрагері (2020–2021)

2020 жылғы желтоқсанда Glencore көп жыл компанияны басқарған Иван Глазенберг кететінін, оның орнына 45 жастағы Нэгл келетінін хабарлады. 2021 жылғы 1 шілдеде Нэгл CEO болып, директорлар кеңесіне кірді, Австралиядан Швейцарияға көшті. Өмірбаяндарының ұқсастығы мен бұрынғы басшыға жақындығы үшін оны «кішкентай Иван» деп атап кетті.

Мұраға оңай компания тимеді. 2022 жылғы мамырда Glencore АҚШ, Ұлыбритания және Бразилияда пара беру мен шикізат бағасын бұрмалау істері бойынша кінәсін мойындады. Компания $1,5 млрд-қа дейін төлеуге келісті, эпизодтар Конго, Нигерия және Венесуэламен байланысты болды. Заң бұзушылықтар Нэгл тағайындалғанға дейін болған, Glencore сол кезде компанияның «бұрынғыдай емес» екенін мәлімдеді.

Teck үшін күрес және көмірге бәс (2023–2024)

Нэглдің алғашқы ірі бастамасы — 2023 жылы канадалық Teck Resources-ты $23 млрд-қа сатып алып, біріккен компанияны металл және көмір компанияларына бөлу жоспары. Teck бас тартты, бірақ Нэгл мақсатына ішінара жетті: Glencore Teck-тің көмір бизнесі Elk Valley Resources-тың 77%-ын $6,93 млрд қолма-қол ақшаға сатып алды. Тағы 20%-ын жапондық Nippon Steel, 3%-ын кореялық POSCO алды.

Алғашында Glencore бүкіл көмір бизнесін бөлек компанияға шығармақ болды. Кейін Нэгл акционерлермен ақылдасқан соң бұл жоспардан бас тартты. Оның ұстанымы өзгерген жоқ: компания көмір активтерін сатпайды, оларды біртіндеп әрі жауапты түрде қысқартады.

Rio Tinto: бір күнде құлаған мәміле (2025–2026)

2025 жылдың жазында Нэгл Rio Tinto басшысы Саймон Троттқа бірігуді бейресми түрде ұсынды. Желтоқсанда ресми келіссөздер басталды, ал 2026 жылғы қаңтарда бұл туралы Financial Times жазды. Әңгіме құны $200 млрд-тан асатын компания — әлемдегі ең ірі тау-кен тобы туралы болды.

2026 жылғы 5 ақпанда, британдық жұту ережелері бойынша соңғы мерзімге екі сағат қалмай, Rio Tinto келіссөзден шықты. Басты кедергі баға болды: Glencore өз акционерлеріне біріккен компанияның шамамен 40%-ын талап етті, ал Rio бағалауды ақпарат тараған күнгі баға белгілеулеріне байлады. Соңғы күні Нэгл мен Тротт екі рет сөйлесті, екінші әңгіме мәміленің сәтсіз аяқталғанын қалай жариялау туралы болды. Glencore акциялары 7%-ға арзандады. Наурызда көмір қымбаттағанда Нэгл келіссөзге қайта оралуға қарсы емес екенін аңғартты.

Мыс, Австралия және рекордтық жартыжылдық (2026)

Нэглдің қазіргі басты бәсі — мыс. 2025 жылдың соңында ол 2035 жылға қарай мыс өндірісін екі есе арттыратын $24 млрд-тық жобаларды ұсынды. Жоспар бойынша компания 2028 жылдың соңына қарай шамамен 1 млн тоннаға, 2035 жылға қарай 1,6 млн тоннаға жуық көлемге шығады.

2026 жылдың бірінші жартысы Glencore үшін өте сәтті болды: түсім 50%-ға жуық өсіп, $174,4 млрд-қа жетті, түзетілген EBITDA 86%-ға өсіп, $10,1 млрд болды. Бір жыл бұрын $655 млн шығын болса, бұл жолы таза пайда $4,4 млрд-ты құрады. 2026 жылғы 14 қазанда Glencore акциялары Австралия биржасында сатыла бастады. Бұл — қосымша листинг, негізгісі Лондонда қалады. Йоханнесбург биржасынан кету туралы Нэгл «мүлдем мүмкін емес» дейді.

Қазақстан және «Қазмырыш»

Glencore «Қазмырыштың» шамамен 70%-ына иелік етеді. Бұл — Қазақстандағы ең ірі металлургия комбинаттарының бірі. Компания Көкшетау маңындағы Васильков кенішінде жерасты өндірісін дайындап жатыр. 2025 жылдың соңынан бері Glencore өз үлесін қазақстандық кәсіпкер Шахмұрат Мұтәліпке сату туралы келіссөз жүргізіп келеді. Financial Times мәліметінше, 2026 жылғы қазанда Нэгл Goldman Sachs-тың жабық конференциясында мәміле бойынша шешім — сату не бас тарту — екі айда қабылданатынын айтты. Сарапшылар мәмілені ең көбі $5 млрд-қа бағалайды. Толығырақ — «Қазмырыштың» тағдыры туралы жаңалықта.

Ақша

Нэглдің жалақысы — жылына $2 млн, ал 2024 жылдан бері ақшалай бонус жоқ: жалақыдан тыс табысының бәрін ол үш жылдан кейін ашылатын Glencore акцияларымен алады. 2025 жыл үшін компания оған салыққа дейін $7,5 млн есептеді, оның $5,3 млн-ы — акциялар. 2026 жылы қанша алатыны — Гэри Нэглдің қанша табатыны туралы мақалада.

Нэгл алдыңғы басшы Глазенберг сияқты миллиардер болған жоқ: 2025 жылдың соңында оның 3,45 млн Glencore акциясы болған, 2026 жылғы қазанның соңында олар шамамен $24,9 млн тұрды. RIZZ оның бүкіл байлығын шамамен $33 млн деп бағалайды — толығырақ Гэри Нэглдің байлығы туралы мақалада.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Нэгл Glencore-ды алтыншы жыл басқарып келеді. Компания жаңа ғана Австралия биржасына шықты, жоғары пайда көрсетіп, мыс жобаларын көбейтіп жатыр. CEO алдында — «Қазмырышты» сату және Rio Tinto-мен бірігу тақырыбына қайта оралу мүмкіндігі.

Дереккөздер: Wikipedia — Gary Nagle, Glencore — Гэри Нэглдің CEO болып тағайындалуы, BusinessTech — Нэглдің мансабы және Rio Tinto-мен келіссөз, Mining Weekly / Bloomberg — Rio Tinto-мен мәміле қалай құлады, Miningmx — Нэгл және Rio Tinto-мен жаңа келіссөз, Business Recorder — Teck көмір бизнесін сатып алу, E&E News — Glencore-дың сыбайлас жемқорлық істері бойынша кінәсін мойындауы, cash.ch — Нэглдің 2025 жылғы сыйақысы, blue News — Нэглдің 2024 жылғы сыйақысы, blue News — Glencore-дың 2026 жылғы бірінші жартыжылдық нәтижелері, BusinessDay — Нэгл ОАР мен Австралиядағы листинг туралы, The Nightly — Glencore-дың ASX-тегі дебюті, Kursiv — Glencore «Қазмырышты» сатуы мүмкін, Glencore — 2025 жылғы жылдық есеп, сыйақы туралы есеп