Стэн Вавринка

Стэн Вавринка — Федерер, Надаль мен Джокович дәуіріндегі ең «кеш ашылған» чемпион. Он жылға жуық ол жақсы, бірақ ұлы емес екінші швейцариялық болып жүрді, ал кейін 28 бен 31 жас аралығында «Үлкен дулығаның» үш турнирін жеңіп, финалдарда Надальды және екі рет Джоковичті ұтты. Федерермен бірге жұптық сында олимпиада чемпионы атанды, Швейцарияға алғашқы Дэвис кубогын әперді, тізе мен табанына ота жасатты. 2026 жылы 27 қазанда туған жері Базельде Вавринка мансабындағы соңғы матчын ойнады.

Шығу тегі мен отбасы

Станислас Вавринка 1985 жылы 28 наурызда Лозаннада туды. Әкесі Вольфрам — тегі чех, неміс фермері әрі әлеуметтік қызметкер. Анасы Изабель — швейцариялық педагог, ол да биодинамикалық фермерлікпен айналысады. Отбасы Лозанна маңындағы Ferme du Château фермасында тұрады, онда мүмкіндігі шектеулі және басқа да қиындығы бар адамдарға көмектеседі. Стэннің Жонатан атты ағасы және Джанаэ мен Наэлла атты екі сіңлісі бар. Оның Швейцария мен Германияның қос азаматтығы бар.

Юниор және турдағы алғашқы жылдар (2002–2012)

Сегіз жасынан бастап Вавринканы Дмитрий Завьялов жаттықтырды, олар 2010 жылға дейін бірге жұмыс істеді. 2002 жылы, 17 жасында, Стэн кәсіпқой болды, ал 2003 жылы юниорлар арасында «Ролан Гарросты» жеңіп, әлемдік юниор рейтингінде жетінші орынға көтерілді.

ATP-дегі алғашқы титулы 2005 жылы Хорватияның Умаг қаласында келді: финалда Новак Джокович ойыннан шықты. Одан кейін тұрақты, бірақ жұлдызды емес ойын жылдары жалғасты. Сол кезеңнің басты табысы — Роджер Федерермен бірге жұптық сындағы Пекин-2008 олимпиадасының алтыны. 2010–2011 жылдары Вавринканы Петер Лундгрен жаттықтырды, кейін бірнеше рет швед Магнус Норман бапкері болды.

Бетбұрыс матчы — 2013 жылғы Australian Open-дегі Джоковичпен бес сеттік ойын: Вавринка бесінші партияда 10:12 есебімен жеңілді. Tennis.com бұл матчты швейцариялықтың алғаш рет «жақсырақ жеңілген» сәті деп атайды.

Үш «Дулыға» (2014–2016)

2014 жылғы қаңтарда Вавринка Australian Open-ді жеңді: ширек финалда Джоковичті, финалда Рафаэль Надальды ұтты. 27 қаңтарда ол рейтингте үшінші орынға көтерілді — бұл оның ең жоғары жетістігі. Сол жылдың сәуірінде Монте-Карлодағы «Мастерсті» алды.

2015 жылы «Ролан Гаррос» келді: Джоковичпен финалда Вавринка 60 виннерс соқты. 2016 жылы ол сербті тағы да финалда ұтты — бұл жолы US Open-де. Tennis.com оның бір қолмен соғатын бэкхендін «жарылғыш» әрі швейцариялықтың басты қаруы деп атайды.

• Australian Open 2014 — Надальмен финал;
• «Ролан Гаррос» 2015 — Джоковичпен финал;
• US Open 2016 — Джоковичпен финал;
• ATP қорытынды турнирі — 2013, 2014 және 2015 жылдары жартылай финал.

Өзімен бір дәуірде ойнаған Федерер, Надаль мен Джоковичті Вавринка бірде «мутанттар» деп атаған.

Дэвис кубогы және Қазақстан (2014)

Дэвис кубогындағы ең қобалжулы матчын Вавринка Қазақстанға қарсы ойнады. 2014 жылғы сәуірде құрамалар Женевадағы Palexpo аренасында ширек финалда кездесті. Бірінші күні әлемнің 64-ракеткасы Андрей Голубев Australian Open-нің жаңа чемпионы Вавринканы төрт сетте ұтты — 7:6, 6:2, 3:6, 7:6. Сенбіде Голубев пен Александр Недовесов Федерер мен Вавринкадан жұптық ойында жеңіп, Қазақстан 2:1 есебімен алға шықты.

Жексенбіде швейцариялықтар есепті теңестірді. Вавринка Михаил Кукушкинді 6:7, 6:4, 6:4, 6:4 есебімен жеңді, ал Федерер шешуші кездесуде Голубевті ұтты. Швейцария 3:2 есебімен әрі өтті, ал қарашада Лилльде Францияны 3:1 есебімен жеңіп, тарихында алғаш рет Дэвис кубогын алды.

Жарақаттар және оралу (2017–2025)

2017 жылғы тамызда Вавринка тізесіне ота жасатқанын хабарлады, маусымы сонымен аяқталды. 2021 жылы табанына ота жасалды: ол топырақ, шөп және хард кезеңдерін өткізіп алды. Екі рет те ол қайта оралды. 2022 жылы Вавринка Магнус Норманды қайта шақырды.

40 жастан асса да ол жеңісті жалғастырды: 2025 жылғы наурыздан бері оның тур деңгейінде 12 жеңісі бар — 40 жастан асқан ойыншылар үшін рекорд.

Ақша

Мансабы бойы Вавринка жүлде қорынан $38,59 млн тапты (Wikipedia келтірген ATP дерегі бойынша).

Жеке өмірі

2009 жылы Вавринка Ильхамға үйленді. 2010 жылы олардың Алексия атты қызы дүниеге келді. 2015 жылғы сәуірде теннисші ажырасқанын хабарлады: «Біз әр жұпта болатын барлық өрлеу мен құлдыраумен бірге он мағыналы жыл өмір сүрдік. Өкінішке қарай, енді бұл мүмкін емес». Және қосты: «Ильхам әрқашан қызымның анасы болып қалады».

Татуировка

Вавринканың сол білегінде Сэмюэл Беккеттің жолы жазылған: «Ever Tried. Ever Failed. No Matter. Try Again. Fail Again. Fail Better» — «Тырыстың. Жеңілдің. Мейлі. Қайта тырыс. Қайта жеңіл. Жақсырақ жеңіл».

Соңғы маусым (2026)

2025 жылғы желтоқсанда Вавринка 2026 жыл оның соңғы маусымы болатынын жариялады. Қоштасу жылы ауыр өтті: уайлд-кардпен қатысқан Уимблдон мен US Open-де оны бірінші айналымда Маттео Берреттини ұтты.

Қоштасу орны ретінде ол Базельдегі өз турнирін таңдады — онда 19-рет өнер көрсетті. Матч қарсаңында St. Jakobshalle залында оның құрметіне рәсім өтті, ал Стэннің өзі «Базель» мен «Грассхопперс» матчының үзілісінде алаңға шықты. 27 қазанда бірінші айналымда ол сегізінші нөмірлі Иржи Легечкаға 5:7, 6:7 (2:7) есебімен жеңілді, тоғыз эйс жасады. Бұл туралы — Вавринканың соңғы матчы туралы жаңалықта.

«Мансабымда қалағаным — бар күшімді беру, ештеңеге өкінбеу және үнемі күресу. Спорттан тек осылай, өкінішсіз кетуге болады», — деді ол ATP сайтына.

Дереккөздер: Wikipedia — Stan Wawrinka, ATP Tour — Базельдегі қоштасу аптасы, Yahoo Sports (dpa) — Вавринканың соңғы матчы, Tennis.com — Ашық дәуірдің 50 ұлы ойыншысы: Вавринка, Tennis.com — әйелімен ажырасуы, Tennis.com — Швейцария — Қазақстан, Дэвис кубогы 2014, The Peninsula (AFP) — Вавринканың Голубевке жеңілуі, Deccan Chronicle — Голубев/Недовесов жұбының жеңісі