Элвис Пресли

Мемфистік жігіт 19 жасында біреудің блюзін жазды, ал екі жылдан кейін оны 60 млн америкалық көрді. Элвис Пресли болжаммен 500 млн-ға жуық пластинка сатты, 31 фильмде ойнады, әскерде қызмет етіп, Лас-Вегастың королі болып оралды. Ол 42 жасында қайтыс болды, бірақ оның империясы әлі жұмыс істеп тұр: Грейсленд жылына жарты миллион қонақ қабылдайды, ал 2026 жылғы қазанда оның әндеріне құқық иелері Claude әзірлеушісі Anthropic-ті сотқа беріп, шамамен $41 млн талап етті.

Шыққан тегі және балалық шағы

Элвис Аарон Пресли 1935 жылғы 8 қаңтарда Миссисипи штатындағы Тупелода Вернон мен Глэдис Преслидің отбасында туды. Ол егіздің екіншісі еді: бауыры Джесси Гарон 35 минут бұрын өлі туды. Элвис жалғыз бала болып өсті, анасына ерекше бауыр басты.

1948 жылғы қарашада отбасы Теннесси штатындағы Мемфиске көшті. 1953 жылғы маусымда Элвис L. C. Humes High мектебін бітірді.

Sun Records және алғашқы серпіліс (1954–1955)

1954 жылғы шілдеде Sun студиясында продюсер Сэм Филлипс Элвис, гитарист Скотти Мур және басист Билл Блэкпен бірге Артур Крудаптың That’s All Right блюзін жазды. 17 шілдеде үштік алғаш рет көпшілік алдында — Bon Air клубында өнер көрсетті.

Әрі қарай іске полковник Том Паркер кірісті. 1955 жылғы 21 қарашада ол Филлипспен бірге Элвистің келісімшартын RCA Victor компаниясына «бұрын-соңды болмаған» $40 000-ға сатты. Элвис кәмелетке толмаған еді, құжаттарға әкесі қол қойды. 1956 жылдың басында Паркер оның менеджері болды және соңына дейін сол қызметте қалды.

Рок-н-ролл королі (1956–1957)

1956 жылғы 27 қаңтарда Heartbreak Hotel шықты — Элвистің американдық хит-парадты бастаған 18 әнінің алғашқысы. 1956 жылғы 9 қыркүйекте ол «Эд Салливан шоуына» алғаш шықты, эфирді шамамен 60 млн адам көрді. Сол жылдың қарашасында оның алғашқы фильмі «Мені нәзік сүй», ал 1957 жылы «Түрме рогы» шықты, оның басты әні де бірінші орынға көтерілді.

1957 жылғы наурызда 22 жастағы Элвис Мемфистегі Грейсленд сарайын $102 500-ға сатып алды. Бұл үй өмір бойы оның қамалы болды.

Әскер және анасының қазасы (1958–1960)

1958 жылғы 24 наурызда жұлдызды әскерге шақырды. Элвис Техастағы Форт-Худта қызмет етті, ал 1958 жылғы 1 қазанда оны Батыс Германияға жіберді. Одан бір жарым ай бұрын, 14 тамызда, анасы 46 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Элвис шұғыл демалыспен үйге оның қазасына екі-ақ күн қалғанда жетті.

Германиядағы Бад-Наухайм қалашығында 24 жастағы Элвис 14 жастағы Присцилла Больемен танысты. 1960 жылғы 11 ақпанда ол сержант атағын алды, ал 1960 жылғы 5 наурызда құрметпен әскерден босады.

Голливуд (1960 жылдар)

Әскерден кейін Паркер кино жасауға бәс тікті. 1960 жылдары Элвис 27 фильмге түсті, олардың көбі бір үлгідегі музыкалық комедиялар еді. Барлығы оның есебінде 31 көркем фильм және екі концерттік фильм бар. Ән айтпаған жалғыз рөлі — 1960 жылғы «Жалындаған жұлдыз» вестерні.

Сахнаға оралу (1968–1973)

1968 жылғы 3 желтоқсанда NBC «Элвис» арнайы бағдарламасын көрсетті, ол тарихқа Comeback Special деген атпен енді. Бұл маусымдағы арнаның ең рейтингті бағдарламасы болды. 1969 жылғы 31 шілдеде ол Лас-Вегастағы International қонақүйінде тұрақты концерттерін бастады. Сол жылы Suspicious Minds оның бірінші орынға шыққан соңғы хиті болды.

1973 жылы Элвис Aloha from Hawaii концертін берді — бүкіл әлемге таратылған алғашқы жеке әртіс концерті. 1969–1977 жылдары ол 1100-ге жуық концерт берді.

Жеке өмірі

1966 жылғы Рождество алдында Элвис Присциллаға үйленуге ұсыныс жасады, ал 1967 жылғы 1 мамырда олар Лас-Вегастағы Aladdin қонақүйінде қысқа рәсіммен үйленді. 1968 жылғы 1 ақпанда олардың қызы Лиза Мари дүниеге келді — Элвистің жалғыз баласы. 1973 жылғы 9 қазанда ерлі-зайыптылар ажырасты.

Қазасы (1977)

Соңғы концертін Элвис 1977 жылғы 26 маусымда Индианаполисте берді. 1977 жылғы 16 тамызда ол Грейслендте 42 жасында қайтыс болды. Сонда жерленген.

Марапаттар мен рекордтар

• Әлем бойынша шамамен 500 млн пластинка сатылды — тарихтағы ең көп сатылған әртістердің бірі.
• АҚШ-та бірінші орынға шыққан 18 сингл — Heartbreak Hotel-ден (1956) Suspicious Minds-қа (1969) дейін.
• АҚШ-та 150 альбом мен синглдің алтын және платина сертификаттары бар.
• 14 номинация және үш «Грэмми» — бәрі госпел жазбалары үшін (1968, 1973, 1975); музыкаға қосқан үлесі үшін «Грэмми» — 1971 жылы, 36 жасында.
• Рок-н-ролл, кантри және госпел даңқ залдарына енген жалғыз жеке орындаушы.
• Президенттің Бостандық медалі — қайтыс болғаннан кейін, 2018 жылғы 16 қарашада.

Мұрасы және Грейсленд

1982 жылғы 7 маусымда Грейсленд келушілерге ашылды. 2006 жылы сарай ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесін алды, бүгін оған жылына шамамен 500 мың адам келеді. 1993 жылы АҚШ поштасы Элвис бейнеленген марканы 500 млн-нан астам данамен шығарды — әдеттегі мерейтойлық таралымнан үш есе көп. 2022 жылы «Элвис» байопигінде оны Остин Батлер ойнап, бұл рөлі үшін BAFTA мен «Алтын глобус» алды.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Преслидің зияткерлік меншігін Authentic Brands Group-тың еншілес құрылымы басқарады. 2026 жылғы 23 қазанда ол басқа құқық иелерімен бірге Anthropic-ке қарсы талап арыз берді. Талапкерлердің айтуынша, компания өз модельдерін Элвистің 274 әнімен, соның ішінде All Shook Up пен Can’t Help Falling in Love әндерімен рұқсатсыз оқытқан. Олар әр ән үшін $150 000-ға дейін — барлығы шамамен $41,1 млн талап етеді.

Дереккөздер: Wikipedia — Elvis Presley, CNN — Elvis Presley Fast Facts, Digital Music News — Пресли құқық иелерінің Anthropic-ке қарсы талабы