Хокан Самуэльссон

Хокан Самуэльссон — Volvo Cars-ты екі рет басқарған швед инженері. Алғашқы жолы ол марканы жаһандық премиумға шығарды, тек іштен жану қозғалтқышы бар көліктерден бас тартатынын жариялады және компанияны биржаға апарды. Екінші жолы Volvo бағытынан адасқанда, оны 74 жасында зейнеттен қайтарып алды. Қазір ол келісімшартының соңғы айларын өткеріп жүр: шығын, қысқарту және зауыт үлгермей жатқан EX60-қа түскен 50 мың тапсырыс.

Шығу тегі және білімі

Самуэльссон 1951 жылы 19 наурызда Веттерн көлінің жағасындағы шағын Мотала қаласында туды. 1972 жылы Стокгольмге аттанып, Корольдік технология институтына (KTH) түсті. 1977 жылы инженер-механик дипломын алды. Кейінгі бүкіл мансабы осы негізге сүйенді: алдымен тежегіш пен мотор, сосын зауыттар, кейін тұтас компаниялар.

Scania: жүк көлігіндегі 23 жыл (1977–2000)

Институттан кейін Самуэльссон Сёдертельедегі Scania-ға келіп, он жылдай тежегіш жүйелерімен айналысты. Одан әрі бірнеше жыл сайын жоғарылап отырды:

• 1987 — қозғалтқыш әзірлеу бөлімінің басшысы;
• 1988 — күш агрегаттары жөніндегі директор;
• 1993 — Scania Latin America техникалық директоры;
• 1996 — Scania басқармасының мүшесі, әзірлеу мен өндіріске жауап берді.

1990 жылдардың соңында ол швед жүк көлігі саласының басты техникалық мамандарының бірі еді. Мұны Германияда байқады.

MAN: бас директорлықтан отставкаға дейін (2000–2009)

2000 жылы шілдеде Самуэльссон Мюнхенге көшті. Ол MAN-ның жүк көлігі бөлімшесі MAN Nutzfahrzeuge басқармасын басқарып, бүкіл концерннің басқармасына кірді. 2005 жылы қаңтарда MAN басқармасының төрағасы, яғни топтың бірінші басшысы болды.

Соңы күрт болды. 2009 жылы 23 қарашада MAN Самуэльссонның бірден кететінін жариялады. Компанияның сөзінше, ол «ең жоғары деңгейде жаңа бастама керек деп сенген». Екі соққы қатар келді. Дағдарыс пайданы құлатты: 2009 жылдың үшінші тоқсанында MAN бір жыл бұрынғы €302 млн-ның орнына небәрі €6 млн тапты. Сонымен бірге компанияның келісімшарт үшін пара бергені тергеліп жатты.

MAN-ның сыбайлас жемқорлық ісі төңірегіндегі дау

2009 жылғы тергеу қорытындысында MAN €150 млн айыппұл төледі, бірнеше қызметкерге айып тағылды. Самуэльссонның өзін пара алды деп тікелей айыптаған жоқ. MAN аудит бөлімінің бұрынғы басшысы оның тек «ықтимал сыбайлас жемқорлық тәжірибесі» туралы білгенін айтты.

2013 жылы, Volvo-ны басқарып жүргенде, Самуэльссон бұл істі Германияда келісіммен жапты: €500 мың қайырымдылыққа және €1,2 млн MAN-ның өзіне. MAN бұл төлемді «бұрынғы CEO-ның корпоративтік басқаруға жауапкершілігі» деп түсіндірді. Самуэльссон кінәсін мойындамады. Ол өзінің кінәсіз екеніне «күмәні жоқ» екенін, сондықтан сотты жөн көретінін айтты. Келісім оны Volvo-дағы жұмысына кедергі келтіретін ұзақ процестен құтқарды.

Volvo Cars: бірінші мерзім (2010–2022)

2010 жылы Ford Volvo Cars-ты қытайлық Geely тобына $1,8 млрд-қа сатты. Сол жылы Самуэльссон швед компаниясының директорлар кеңесіне кірді, ал 2012 жылы қазанда оның президенті әрі CEO-сы болды. Ол кезде Volvo жылына 400 мыңға жетпейтін көлік сататын: 2010 жылы — 373 525.

Самуэльссон өзі ақаулы деп санаған процестерден және жаңа модельдер қатарынан бастады. Оның тұсында XC90-ның екінші буыны, 60 және 90 сериялы модельдер, XC40 шықты. Марка жаһандық премиумға көшті, ал оның алғашқы жеті жылында Volvo сатылым рекордын бес рет жаңартты. 2021 жылғы 30 маусымға дейінгі 12 айда компания 770 мыңнан астам көлік сатты — 2010 жылдан екі есе көп.

2017: тек ІЖҚ-мен жүретін көліктің соңы

2017 жылы шілдеде Volvo дәстүрлі автоөндірушілердің ішінде бірінші болып тек іштен жану қозғалтқышымен жүретін көліктерден бас тартатын күнді атады. 2019 жылдан бастап барлық жаңа модель гибрид не электромобиль болмақ. «Бұл тек ІЖҚ-мен жүретін автомобильдің соңы», — деді Самуэльссон. Компания сол кезде 2025 жылға дейін жалпы 1 млн электрлендірілген көлік сатуға уәде берді. Tesla-ны ол «қатал бәсекелес» деп атады.

Самуэльссон Volvo мен Geely-дің электр маркасы Polestar директорлар кеңесін де басқарды, Lynk & Co мен AB Volvo кеңестерінде отырды. Polestar төрағасы қызметінде 2024 жылға дейін болды.

2021: биржа

2021 жылы 29 қазанда Volvo Cars Nasdaq Stockholm биржасына акциясы SEK 53-тен шығып, SEK 20 млрд (шамамен $2,35 млрд) тартты. Ақшаның 70%-ға жуығы электрлендіруге — батареялар мен меншікті электр моторларына кетті. «Саламыз өзгеріп жатыр, біз осы өзгерісті бастағымыз келеді», — деді Самуэльссон орналастыру күні. 2022 жылы ол CEO лауазымын технология саласынан келген Джим Роуэнге тапсырып, зейнетке шықты.

Оралу (2025)

Роуэн үш жылда EX30, EX90 және ES90 модельдерін шығарды. Бірақ EX90 кешікті, EX30 интерфейсі сынға ұшырады, ал толық электромобильге көшу жоспарын қысқартуға тура келді. 2025 жылы 30 наурызда директорлар кеңесі Роуэннің кететінін, ал 1 сәуірден компанияны қайтадан Самуэльссон басқаратынын жариялады. Мерзімі — екі жыл, ұзақ мерзімді мұрагер табылғанша. «Сала жан-жақтан қысымда», — деді ол тағайындалған күні. Кеңес төрағасы Эрик Ли оның бойында «өнеркәсіптік тереңдік, стратегиялық айқындық пен дәлелденген көшбасшылықтың сирек үйлесімі» бар екенін айтты.

Екі айдан кейін Самуэльссон шығынды қысқартуға кірісті. 2025 жылы 26 мамырда Volvo 3 мың орынды, негізінен кеңсе қызметкерлерін қысқартатынын жариялады, оның 1,2 мыңға жуығы Швецияда. АҚШ импорттық көліктерге 25% баж салған тұста ол компания «ақша ағынын жақсартып, шығынды құрылымдық тұрғыдан азайтуы керек» деді.

Ақша

RIZZ бағасы бойынша, 2026 жылғы қазандағы жағдайда Самуэльссонның байлығы шамамен $19 млн. Оның негізі — жалдамалы директордың жалақысы: 2005–2009 жылдары MAN басшысы ретінде ол салыққа дейін шамамен $18,6 млн алды, Volvo Cars-та 2021 жыл үшін — $6,3 млн, 2025 жыл үшін — $2,7 млн. Оның Volvo Cars-тың 2,54 млн акциясы бар. 2021 жылдан бері ол компанияның акциялары мен опциондарына шамамен $4,1 млн жұмсады және баға құлаған сайын сатып ала береді, бірақ қазір бүкіл пакет шамамен $2,9 млн тұрады. Volvo-дан бөлек ол ABB E-Mobility, Modular Management Group және Business Sweden директорлар кеңестерінде отыр. Толығырақ — «Хокан Самуэльссон 2026 жылы қанша табады» және «Хокан Самуэльссонның байлығы» мақалаларында.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Екінші мерзім біріншісінен қиын өтіп жатыр. 2026 жылы қыркүйекте директорлар кеңесі мұрагерді атады: Škoda басшысы Клаус Целльмер Volvo-ны 2027 жылғы 1 қазаннан кешіктірмей қабылдауы тиіс. Самуэльссон аналитиктерге 2027 жылы сәуірде келісімшарты аяқталғанда толық ставкада жұмыс істеуді тоқтататынын айтты.

2026 жылдың үшінші тоқсанын Volvo Cars SEK 3,7 млрд таза шығынмен, операциялық маржасы минус 5,6%-бен аяқтады. Компания тағы 2500-ге жуық жұмыс орнын қысқартады, оның 2000-ы Швецияда. Самуэльссон жағдайды «өте ауыр» деп атап, «қосымша батыл шаралар» уәде етті. Басты үміт — EX60 электр кроссовері: оған 50 мыңнан астам тапсырыс түсті, бірақ қазанға дейін небәрі 5 мыңға жуық көлік құрастырылды. 2030 жылдың соңына дейін Volvo 13 жаңа модель шығармақ — бұл бағдарламамен компания енді Целльмерге қалады.

Дереккөздер: Wikipedia — Håkan Samuelsson, Volvo Cars — өмірбаян және акциялар пакеті, Volvo Cars — 2025 жылғы CEO тағайындауы, Híbridos y Eléctricos — Самуэльссон профилі, The Local — MAN-нан кетуі, Autoblog — MAN ісі бойынша келісім, NPR — Volvo-ның электрлендірілуі, Yicai Global — Volvo Cars IPO-сы, CAR — Volvo-ға оралуы, AP / Transport Topics — 2025 жылғы қысқартулар, Electrive — мұрагер Клаус Целльмер, Electrek — 2026 жылғы үшінші тоқсан қорытындысы, Volvo Cars — 2025 жылғы сыйақы туралы есеп, DSW — DAX компаниялары басшыларының сыйақысы, Placera — 2026 жылғы қазанда Volvo Cars акцияларын сатып алу