Самал Еслямова

2018 жылдың мамырында Канн фестивалінің қазылар алқасы Қазақстаннан келген Самал Еслямованы үздік актриса деп таныды. Оған дейін бірде-бір қазақстандық актриса мұндай жүлде алмаған. «Айкадағы» рөлі үшін ол алты жыл түсірілімге, бес қыс қар кешуге төзді. Рөлдің көп бөлігі түсірілім алаңында туды. Сегіз жылдан кейін Еслямова — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Ника» мен Asian Film Awards лауреаты. Ал 2026 жылдың қазанында ол Пусан кинофестивалінің қазылар алқасында Чжан Имоумен қатар отыр.

Шығу тегі және отбасы

Самал Еслямова 1984 жылы 1 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы Аралағаш ауылында туған. nur.kz мәліметінше, әкесі Ильяс Еслямов агроном болған, анасы Гүлмайра поштада істеген. Қазір ата-анасы Петропавлда тұрады.

Ол актриса болуды ойламаған. «Журналист болғым келді, ата-анам қарсы болған жоқ», — деді Самал Tengrinews-ке берген сұхбатында. Мектептегі мұғалімі оны қарапайым, сабырлы әрі өте жауапты қыз ретінде еске алады.

Білімі: Петропавл және ГИТИС

Еслямова актерлік өнердегі алғашқы қадамдарын Петропавлдағы өнер колледжінде жасады. Кейін Мәскеуге аттанып, ГИТИС-ке түсті. Азия-Тынық мұхиты кино академиясының (APSA) деректері бойынша, ол онда 2007–2011 жылдары оқып, актерлік факультетті бітірген.

Самал AFP-ге ГИТИС оны еркін болуға үйреткенін айтқан. Бұл еркіндік кейін сценарийі жоқтың қасы болған түсірілімде керек болды.

«Қызғалдақ»: Дворцевоймен алғашқы кездесу (2008)

Алғашқы үлкен жұмысы — режиссер Сергей Дворцевойдың «Қызғалдақ» («Тюльпан») фильмі. Фильм қазақ даласында түсірілді, 19 жастағы Самал бір ай киіз үйде тұрды. Ол басты кейіпкер Асаның әпкесін, оның балаларының анасын ойнады.

2008 жылы «Қызғалдақ» Каннда «Ерекше көзқарас» бағдарламасының бас жүлдесін алды. Қазақстан оны «Оскарға» ұсынды, бірақ фильм шорт-тізімге ілікпеді. Еслямова үшін бұл төзімділік сынағы еді. «Сонда шештім: егер осыған шыдасам, нағыз актриса боламын», — деп еске алады ол.

«Айка»: алты жыл, бес қыс (2012–2018)

Дворцевоймен келесі фильм жылдарға созылды. Самал Қырғызстаннан келген мигрант Айканы ойнады. Кейіпкер қысқы Мәскеуде аман қалуға тырысады.

Түсірілім 2012 жылдан 2017 жылға дейін жүрді. Kodak жазғандай, топ Мәскеу мен Мурманскіде алты қыс маусымы бойы Super 16 таспасына түсірген. Мәскеудегі екі қыс қарсыз өтті, ал жасанды қар квазидеректі стильге келмеді. «Біз «Айканы» алты жыл, бес қыс түсірдік», — деді Еслямова Kazinform-ға.

Бұл жұмыстың егжей-тегжейі таң қалдырады:

• бюджеті — шамамен 2,5 млн еуро, түсірілім тобы — 15 адамдай (Дворцевойдың Informburo-ға сұхбаты);
• фильмде бар болғаны бес кәсіби актер ойнады, қалғаны кәсіпқой емес еді, олардың бір бөлігі түсірілім ортасында кетіп қалды;
• AFP мәліметінше, сценарийдің 80%-ға жуығы басты актрисамен бірге тікелей алаңда жазылды;
• Кино қоры мерзімді төрт жылға кешіктіргені үшін режиссерге 100 мың еуро айыппұл салды;
• фильм Каннға екі күндей қалғанда ғана аяқталды.

«Оған бәрі бірдей сенген жоқ, бірақ мен жүз пайыз сендім», — деді Дворцевой өз актрисасы туралы.

Канн-2018 және «Оскар»

«Айканың» премьерасы 2018 жылы 18 мамырда Канның негізгі байқауында өтті. Бірнеше күннен кейін қазылар алқасы Еслямоваға үздік әйел рөлі үшін жүлде берді. Солтүстік Қазақстан облысының әкімі айтқандай, оған дейін бірде-бір қазақстандық актриса Канн фестивалінің жүлдесін алмаған.

Самалдың өзі бір мезетте қуаныш пен көңіл қалуды қатар сезінгенін мойындады: ол бүкіл фильмге «Алтын пальма бұтағын» армандаған. Рөлі туралы былай деді: «Мен серіппедей едім, ал маған әр қимылы ауырсынудан сал болып қалған әйелді ойнау керек болды».

Қазақстан «Айканы» «Оскардың» шетел тіліндегі фильм санатына ұсынды. Фильм желтоқсандағы тоғыз фильмнен тұратын шорт-тізімге енді, бірақ соңғы бестікке өтпеді.

Каннан кейін: Пусан, Франция, Қазақстан

«Айкадан» кейін Еслямова азиялық фестиваль киносының көрнекті тұлғасына айналды:

• «Жылқы ұрылары. Уақыт жолдары» (2019) — Ерлан Нұрмұхамбетов пен Лиза Такебаның фильмі 24-ші Пусан кинофестивалін ашты;
• Руслан Пактың «Үшеуі» (2020) — қазақстан-корей драмасы Пусанда New Currents жүлдесін алды, Самал Дина Садықованы ойнады;
• «Инфинити» (2022) — CANAL+ арнасының француз сериалы, әлемдік премьерасы CANNESERIES-те өтті;
• «Әкем сенбіде қайтыс болды» — режиссер Заки Абдрахманованың дебюті, екінші пландағы рөлі үшін Еслямова «Ақ піл» сыйлығын алды.

Ол елден біржола кетуді жоспарламайды. «Қазақстан — менің Отаным. Иә, шетелде жұмыс істеп көруім мүмкін. Бірақ азаматтығымды өзгертпеймін», — деді актриса.

Оның күші неде

Еслямова мәтінмен емес, денемен және көзқараспен ойнай алады. Айка рөлінің көп бөлігі режиссермен бірге тікелей алаңда туды. Мұндай ойынды сценарий бойынша жаттықтыру мүмкін емес — оны бастан кешу керек.

Екінші күші — төзімділік. «Қызғалдақ» үшін бір ай киіз үйде, «Айка» үшін бес қыс қарда — мұндай тәртіпке актрисалардың бәрі бірдей келіспес еді. Үшінші күші — ақшаға тәуелді еместігі. «Ең бастысы — өнер. Иә, ақша бәріне керек, бірақ мен бұл дүниеге ақша табу үшін келген жоқпын», — деді ол Tengrinews-ке.

Марапаттары

• Канн кинофестивалі, үздік әйел рөлі үшін жүлде — «Айка» (2018);
• Анталья кинофестивалі, үздік актриса (2018);
• Asian Film Awards, үздік актриса (2019);
• 2019 жылғы үздік әйел рөлі үшін «Ника» сыйлығы (2021 жылы табысталды, Виктория Мирошниченкомен бөлісті);
• «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атағы (2018 жылғы желтоқсан);
• «Халықтың сүйіктісі» сыйлығы, «Жыл серпілісі» номинациясы (2018);
• «Ақ піл», екінші пландағы үздік әйел рөлі — «Әкем сенбіде қайтыс болды»;
• Asia Pacific Screen Awards номинациялары: «Айка» (2018) және «Жылқы ұрылары» (2019).

Жеке өмірі

Еслямова жеке өмірі туралы аз айтады. nur.kz-тің 2023 жылғы мәліметінше, ол тұрмыс құрмаған, баласы жоқ. Ол қазақ, орыс және қырғыз тілдерінде сөйлейді. Қырғыз тілін Айканың рөлі үшін арнайы үйренген.

Қызықты деректер

• Канндағы жеңістен кейін Солтүстік Қазақстан облысының әкімдігі оған Петропавлдан үш бөлмелі пәтер сыйлады.
• 2023 жылы оны Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қабылдады. Самал шығармашылық жоспарлары мен өнерді дамыту жөніндегі ұсыныстарын айтты.
• Instagram парақшасын ол тек 2018 жылдың мамырында, Каннан кейін бірден ашты.
• 2024 жылы Еслямова Лас-Пальмас фестивалінің толықметражды фильмдер байқауының қазылар алқасында болды.

Қазір (2026 жылғы қазан)

2026 жылы 6–15 қазанда Еслямова 31-ші Пусан халықаралық кинофестивалінің негізгі байқау қазылар алқасының құрамында. Төрағасы — Чжан Имоу, қасында Би Гань, Кэй Исикава және басқалар. Пусан оған жат емес: мұнда «Жылқы ұрылары» мен «Үшеуі» көрсетілген. Енді Азияның ең үздік киносын оның өзі таңдайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Samal Yeslyamova, Festival de Cannes — 2018 жылғы марапаттар, Informburo — СҚО әкімі ата-анасын құттықтады, Informburo — Сергей Дворцевоймен сұхбат, Kazinform — Еслямова «Айкадағы» жұмысы туралы, Kodak — «Айка» қалай түсірілді, AFP / Malay Mail — қар үшін салынған айыппұл, Tengrinews — Канн, ақша және Отан туралы сұхбат, Informburo — еңбек сіңірген қайраткер атағы, Zakon.kz — Asian Film Awards, Asia Pacific Screen Awards — актриса профилі, Korea Times — Пусан-2026 қазылар алқасы