Ван Цун

Ван Цун — ММА-ға нақты бір мақсатпен келген қытайлық спортшы: Валентина Шевченкомен тағы бір рет кездесу. 2015 жылы ол UFC ең жеңіл салмағының болашақ ханшайымын жеңген еді — кикбоксинг ережесімен, қытайлық Kunlun Fight турнирінде. Он жылдан кейін салмақ өлшеуге зұлым кейіпкердің гримімен шығатын «Джокер» UFC-дегі дебютінде 62 секундта нокаут жасап, қатарынан төрт жеңіс жинап, титулдық жекпе-жекке жетті. 2026 жылғы 3 қазанда UFC 332 турнирінде Шевченко жарақатына байланысты бас тартқан белбеуді Ван мен бразилиялық Наталия Силва сарапқа салды. Қытайлық спортшы төрешілер шешімімен жеңілді, бірақ жекпе-жекті мықты аяқтады — дивизионда оны ешкім есептен шығарып отырған жоқ.

Шыққан тегі: Далянь және саньда

Ван Цун (王聪) 1992 жылғы 15 мамырда Қытайдың солтүстік-шығысындағы Ляонин провинциясының порт қаласы Даляньда дүниеге келген. UFC бүгін де Ляонинді оның туған өңірі ретінде көрсетеді. Отбасы мен балалық шағы туралы спортшының өзі көпшілікке айта бермейді, сондықтан біз де ойдан ештеңе қоспаймыз.

Ең бастысы белгілі: оның негізі — саньда, қол мен аяқпен соғуға және лақтыруға рұқсат етілген қытайлық спорттық ушу жекпе-жегі. Бұл — көптеген қытайлық соққы шеберлері ММА-ға келген мектеп, ал Ван — оның ең көп титулды өкілдерінің бірі:

• 2013 — ушудан әлем чемпионатының саньда бөліміндегі алтын медаль, 60 кг-ға дейін;
• 2014 — Азия ойындарында саньдадан алтын, 60 кг-ға дейін;
• 2019 — әуесқойлар арасындағы бокстан әлем чемпионатының күмісі, 60 кг-ға дейін.

Соңғы тармақ көп нәрсені аңғартады: кикбоксингте есімі танылып қойған Ван олимпиадалық бокспен де шындап айналысып, әлем біріншілігінің финалына дейін жетті. UFC профилінде оның өткені солай жазылған — кәсіби кикбоксинг және бокс.

Кикбоксинг: 2010–2018

Ван өзінің белгілі алғашқы кәсіби жекпе-жегін 2010 жылғы қарашада Лас-Вегаста өткізді: қытайлық Wu Lin Feng лигасының шоуында Тиффани ван Состпен кездесуі тең нәтижемен (көпшілік шешімімен) аяқталды. Одан кейінгі мансабы негізінен Қытайдың ең ірі соққы алаңдары — Kunlun Fight пен Wu Lin Feng-те өтті.

2015 жылғы 31 қазан: Шевченкодан басым түсу

Осы кезеңнің басты жекпе-жегі Қытайдағы Kunlun Fight 33 турнирінде болды. Ванның қарсыласы — сол кезде соққы түрлерінде де өнер көрсетіп жүрген Қырғызстанның түлегі Валентина Шевченко. Үш раунд — және қытайлық спортшының пайдасына бірауыздан шешім. Көп ұзамай Шевченко UFC-де дебют жасап, кикбоксингке қайта оралмады, кейін промоушен тарихындағы ең үстем чемпиондардың біріне айналды.

Ван бұл жекпе-жекті он жылдан кейін де ұмытпайды. UFC-дің мансабындағы ең ауыр кездесу туралы сұрағына ол тура жауап береді: бұл — Kunlun Fight-тағы Валентина Шевченкомен жекпе-жек, «ол — ең мықты қарсылас».

Титулдар және Legend of Mulan

Одан кейін Светлана Винникованы жеңді (Kunlun Fight 36, 2016 жылғы қаңтар), Пекиндегі WKA World Super Sanda King турнирінде Наталья Лескивті денеге соққымен нокаутқа жіберді (2017 жылғы қазан) және Wu Lin Feng-те Марион Монтанаридан басым түсті (2018 жылғы сәуір). Кикбоксингтегі мансабының шыңы 2018 жылғы 9 қыркүйек болды: Шанцюдегі Kunlun Fight 76-да Ван бір кеште үш жекпе-жекте — Legend of Mulan турнирінің ширек финалында, жартылай финалында және финалында жеңді, шешуші кездесуде Чжу Мэнцзяны ұтты.

UFC дерегі бойынша, оның қоржынында WLF-тің 56 кг-ға дейінгі және Kunlun Fight-тың 60 кг-ға дейінгі белбеулері, сондай-ақ саньдадан әлем чемпионы атағы бар. Википедия оның толық емес кикбоксинг рекордын 8 жеңіс пен бір тең нәтиже, жеңіліссіз деп көрсетеді.

ММА-ға өту: 2022–2024

Аралас жекпе-жекке Ван кеш — 30 жасында келді. Алғашқы жекпе-жек 2022 жылғы 9 шілдеде Чжэнчжоудағы Huya FC 6-да өтті: екінші раундта Цзи Хунфэнді артынан тұншықтыру әдісімен жеңді. Тұрған күйдегі титулдары бар соққы шеберінің дебютін партердегі әдіспен ұтуы көп нәрсені аңғартады.

Әрі қарай Ван Азия мен Таяу Шығыстың түрлі алаңдарында тәжірибе жинады:

• 2023 жылғы шілде, Dragon FC 7 (Қытай) — Таэ Мураяманы басқа аяқпен соғып, бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді;
• 2023 жылғы қазан, UAE Warriors 45 (Әбу-Даби) — Амина Хадайяны шешіммен жеңді, ең жеңіл салмақтағы алғашқы жекпе-жегі;
• 2024 жылғы қаңтар, Kunlun Fight 95 (Бангкок) — отандасы У Янаньмен кездесуде бірауыздан шешіммен жеңіс.

UFC-ге жолдаманы ол промоушеннің азиялық іріктеу турнирі Road to UFC арқылы алды. 2024 жылғы 18 мамырда Шанхайда Ван бірінші раундтың 3:04-інде Паула Лунаны гильотинамен тұншықтырып, келісімшартқа қол қойды. Sherdog сарапшысы оның дебюті алдында қытайлық спортшы соққы таңдауда кейде тым талғампаз болатынын, бірақ әр жекпе-жек сайын айтарлықтай өсіп келе жатқанын атап өткен.

Ван Шанхайдағы UFC спорттық дайындық институтында (UFC PI Shanghai) дайындалды — UFC-дің айтуынша, соққы шебері дәл сол жерде жан-жақты жауынгерге айналды. ESPN мен Википедия оны америкалық Team Alpha Male командасымен де байланыстырады.

2024: 62 секундтық нокаут және алғашқы жеңіліс

2024 жылғы 24 тамызда Лас-Вегастағы UFC on ESPN 62 турнирінде өткен UFC-дегі дебюті үлгілі болды. Ван Виктория Леонардоға қарсы шығып, жекпе-жекті 1:02-де бір дәл соққымен аяқтады. Бұл — UFC әйелдер арасындағы ең жеңіл салмақ тарихындағы екінші ең жылдам нокаут.

Кештің бонустары алғашында оны айналып өтті, Ван Instagram-да былай деп жауап берді: «Келесі жекпе-жекте бұдан да әсерлі финишті көресіздер. Джокермен енді ойнамаңдар!» Дана Уайт тез әрекет етті: оның керемет көрінгенін жазып, кештің үздік өнері үшін жеке бонус қосты — $50 000. Ван кейін UFC-ге бұл нокаут оған неге маңызды болғанын түсіндірді: ол нокаутқа жіберетін соққысы жоқ деп сынағандардың «көбінің аузын жапты».

2024 жылғы қарашада-ақ оны Макаодағы UFC турнирінің кардына — іс жүзінде үй турниріне қосты. Салмақ өлшеуге Ван Джокердің гримімен, қорқынышты жасанды тістермен келді, оның бейнесі туралы әңгіме барлық MMA ресурстарын шарлап кетті. Жекпе-жек алдында ол Вегаста сәл толқығанын, ал Макао — «өз орны» екенін айтты. Бірақ 2024 жылғы 23 қарашада Габриэлла Фернандес оны екінші раундта артынан тұншықтыру әдісіне ұстады — 3:49-да техникалық сабмишн. ММА-дағы алғашқы жеңіліс.

Екі күннен кейін Ван мәлімдеме жасады: жарақат жоқ, «бұл — жекпе-жек спорты, бір қателік жеңісті құртуы мүмкін», ол бәрібір чемпион болатынына сенімді — «жақында ораламын».

2025–2026: қатарынан төрт жеңіс

Ол шынымен тез оралып, сериясын жинай бастады — енді нокаутпен емес, үш раунд бойы қашықтықта сауатты жұмыспен:

• 2025 жылғы ақпан, UFC 312 (Сидней) — Бруна Бразилді бірауыздан шешіммен жеңді;
• 2025 жылғы 7 маусым, UFC 316 (Ньюарк) — Ариане да Силваны бірауыздан шешіммен жеңді. Қарсыласы салмаққа алты фунтқа сыймай, қаламақысының 30%-ын берді, жекпе-жек аралық салмақта өтті;
• 2026 жылғы 7 ақпан, UFC Fight Night (Лас-Вегас) — Эдуарда Моураны бірауыздан шешіммен жеңді. Википедия дерегінше, лимитке екеуі де сыймады, жекпе-жек 127,5 фунт салмақта өтті;
• 2026 жылғы 11 шілде, UFC 329 (Лас-Вегас) — Трейси Кортести бірауыздан шешіммен жеңді, екінші раундта тыйым салынған тізе соққысы үшін Ваннан ұпай алынғанына қарамастан, үш төреші де 29:27 деп қойды.

Да Силваны жеңгеннен кейін Ван бұрынғы чемпион Джессика Андрадені шақырды: «Бразилиялық жауынгерлермен тарихым бар сияқты — кеттік, Джессика Андраде!» Жекпе-жек өтпеді, ал Андраденің өзі кейін Ванның болашақ қарсыласы Наталия Силваға жеңілді.

Шевченко төңірегіндегі дау

Шевченкомен ашық соғыс — «Джокер» мансабындағы жеке желі. 2024 жылдың өзінде Ван өзінің соққы техникасы Валентинанікінен жақсы екенін және «кез келген уақытта» жеңе алатынын айтқан. Ванның өз сөзінше, Шевченко сұхбатында мұндай әңгіме үшін қытайлық спортшы алдымен үздік ондыққа енуі керек деп жауап берген.

2026 жылғы мамырда тартыс ушықты. Екеуі Макаодағы турнирде жанкүйерлермен кездесуге бірге қатысуы тиіс еді, бірақ Ванның айтуынша, Шевченко UFC-ден бірлескен шығудан босатуды сұраған. Қытайлық спортшы сөз таңдап жатпады: қарсыласын жеңілуді білмейтін адам және «кассаның уы» деп атады — оның пікірінше, Шевченконың жекпе-жектері көрермен үшін іш пыстырарлық дегенді меңзеді.

Кортести жеңгеннен кейін Ван Instagram-да тікелей шақыру жариялады: «Он жыл бұрын мен сені кикбоксингте жеңдім. ММА-ға тек сенімен төбелесу үшін ауыстым». Сөзі қатқыл, бірақ оның нақты негізі бар: дивизионның қазіргі топ-жауынгерлерінің ішінде Шевченкоға қарсы жеңісі бар жалғыз адам — Ван, тіпті ол басқа спорт түрінде болса да.

2026: UFC 332-дегі титулдық жекпе-жек

Шевченкомен реванш болмады. Валентина соңғы рет 2025 жылғы қарашада UFC 322-де Чжан Вэйлиге қарсы белбеуін қорғап шықты (карточкаларда 50:45). Содан кейін ол жарақат алды, қалпына келу мерзімі белгісіз болып қалды, ал 2026 жылғы қыркүйекте титулдың бос екені белгілі болды. Оны рейтингтің бірінші нөмірі Наталия Силва (20-5-1, UFC-де жеңіліссіз сегіз жеңіс) мен сол кезде қатарынан төрт жеңіспен келе жатқан және түрлі рейтингтерде алтыншы-сегізінші орын алған Ван сарапқа салатын болды.

2026 жылғы 3 қазан, Delta Center, Солт-Лейк-Сити. Алғашқы үш раунд Силваның еншісінде қалды: бразилиялық спортшы қашықтықты аяқ соққыларымен бақылап, екінші раундта Ванның аяғын ұстап, жекпе-жекті партерге ауыстырды да, үстінен соққы жаудырды. Төртінші раундта Ван алға ұмтылып, қарсыласын клинчте байлап, денеге тізесімен соқты — бұл оның ең жақсы кезеңі болды. Бесінші раундта бұрыштағылар мерзімінен бұрын жеңіс іздеуді талап етті, қытайлық спортшы Силваны сериялармен қысып, раундты ұтты. Бірақ ұпай айырмасын жоюға жетпеді: бразилиялықтың пайдасына 48:47, 48:47 және 49:46. Наталия Силва UFC белбеуін алды және дивизионның төртінші чемпионы атанды, ал Ванның енді 10 жеңісі мен 2 жеңілісі бар.

Оның күші неде

• Таза соққы. UFC статистикасы бойынша, Ван минутына 6,82 маңызды соққыны 59% дәлдікпен жеткізеді — бұл дивизион үшін өте жоғары қарқын.
• Күрестен қорғану. Тейкдаун әрекеттерінің 86%-ы тойтарылған — бұрынғы кикбоксшы үшін елеулі көрсеткіш, дегенмен титулдық жекпе-жекте Силва оны бәрібір құлата алды.
• Сол қол тұрысы. Ван — солақай (ESPN дерегі бойынша), бұл қарсыластардың көбіне қолайсыз.
• Жан-жақтылық. Он жеңістің екеуі — нокаутпен, екеуі — сабмишнмен, алтауы — шешіммен; үш жекпе-жекті бірінші раундта аяқтаған.
• Шоу. Джокер гримі, тікелей шақырулар және ойындағысын ашық айтуға дайындығы оны UFC-дегі ең танымал азиялық жауынгерлердің біріне айналдырды.

UFC дерегі бойынша параметрлері: бойы 168 см, қол сермеуі 166 см, салмақ санаты — 57 кг-ға дейін. Сүйікті жауынгері — Илия Топурия: Ванның айтуынша, олардың дене бітімі ұқсас.

Марапаттар

• Ушудан (саньда) әлем чемпионы, 2013;
• Саньдадан Азия ойындарының чемпионы, 2014;
• Әуесқойлар арасындағы бокстан әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 2019;
• Kunlun Fight Legend of Mulan турнирінің жеңімпазы, 2018; Kunlun Fight және WLF чемпионы;
• UFC-дің «Кештің үздік өнері» бонусы — Виктория Леонардомен жекпе-жек үшін, 2024.

Жеке өмірі

Ван Цун спорттан тыс нәрселердің бәрінде тұйық. UFC сауалнамасында ол тек тағам мен саяхатты жақсы көретінін жазады. Отбасы мен қарым-қатынастары туралы ол көпшілікке ештеңе ашпаған — бұл салмақ өлшеудегі бейне оның сыртындағы өмірден әлдеқайда қатты дауыстайтын жағдай.

Қызықты деректер

• «Джокер» лақап атын ол тура мағынасында ойнайды: салмақ өлшеуге DC кейіпкерінің гримімен және жасанды тістермен шығады.
• Оның UFC-дегі дебюттік нокауты — әйелдер арасындағы ең жеңіл салмақ тарихындағы екінші ең жылдам нокаут.
• Ван Тиффани ван Состпен 2010 жылы-ақ жекпе-жекке шыққан — ММА ережесімен алғашқы жекпе-жегінен 12 жыл бұрын.
• 2019 жылы, Kunlun Fight чемпионы бола тұра, ол әуесқойлар арасындағы бокстан әлем чемпионатының күмісін жеңіп алды.
• ММА-дағы алғашқы жекпе-жегін соққы шебері тұншықтыру әдісімен ұтты, ал UFC-ге жолын гильотинамен ашты.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

UFC 332-ден кейін Ван 34 жаста, ал оның ММА-дағы жеңілістері екеуге жетті. Бірақ титулдық жекпе-жек барысында ол дивизионның үздік жауынгерлерінен тұтас раундтарды тартып ала алатынын көрсетті, ал соңғы екі раундты чемпионнан белсендірек өткізді. Басты интрига жойылған жоқ: Yahoo Sports бағалауынша, Шевченко — Силваның алғашқы қорғауындағы ең ықтимал қарсыласы, ал Ван әлі де сол реваншты қалайды. Белбеуге қайта жақындау үшін оған, сірә, рейтинг көшбасшыларын тағы бір-екі рет жеңуге тура келеді — мінезіне қарағанда, ол бұл міндеттен бас тартпақ емес.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны және ММА мен кикбоксингтегі рекорды, UFC.com — жауынгер профилі және статистика, UFC.com — UFC Macau алдындағы сұхбат, ESPN — жауынгер профилі, Sherdog — UFC-дегі дебют алдындағы шолу, Bloody Elbow — дебюттен кейінгі бонус, Sports Illustrated — Макаодағы жеңілістен кейінгі мәлімдеме, Bloody Elbow — UFC 316, Cageside Press — Макаодағы Шевченкомен тартыс, LowKick MMA — UFC 329-дан кейін Шевченконы шақыру, Bleacher Report — Шевченко белбеуді босатады, POST Wrestling — UFC 332 анонсы, Cageside Press — UFC 332-дегі титулдық жекпе-жек барысы