Йонон Крайц

Йонон Крайц Барби қуыршағын 2023 жылдың ең көп кассалық табыс тапқан фильміне айналдырған адам. Енді ол Голливудтағы ең ірі компанияны басқармақ. Ол сегіз жыл бойы Mattel компаниясын басқарды, ал 2026 жылғы 2 қазанда Skydance-тің екінші бас директоры болу үшін кетті. Paramount пен Warner Bros. Discovery қосылғаннан кейін пайда болатын компания осылай аталады. 110 млрд долларлық мәміле 6 қазанда жабылады. Міндеттер былай бөлінді: стратегия, шығармашылық бағыт, технология және капиталды бөлу Дэвид Эллисонның қолында, ал күнделікті жұмыс пен екі алып студиялық конгломератты бір компанияға біріктіру Крайцқа жүктелді. Израильдік бұрынғы виндсёрфинг нұсқаушысының Голливуд шыңына қалай жеткенін айтып береміз.

Шыққан тегі және отбасы

Йонон Крайц 1965 жылы Тель-Авивте туған. Нақты туған күні жария айтылмайды. Туған жылын Mattel есептілігі жанама түрде растайды: 2018 жылғы 3 сәуірде SEC-ке берілген құжатта оның 53 жаста екені көрсетілген. Ата-анасы мен балалық шағы туралы ол аз айтады. Есесіне бизнеске дейін немен айналысқаны белгілі: ол виндсёрфинг нұсқаушысы болып жұмыс істеген және әлі күнге дейін кайтсёрфингке әуес.

Ол өзін шетелде тұратын израильдік деп атайды. 2011 жылы Endemol-дан кетіп бара жатып, ол израильдік Ynetnews басылымына шетелде 20 жылдан бері тұратынын және Израиль тек соғыс пен террорлық шабуылдарға байланысты ғана еске алынғанын көру өзіне ауыр тиетінін айтқан. Сол кезде ол израильдік олимпиадашыларды 2012 жылғы Лондон ойындарына дайындауға көмектесетін қор құрды.

Білімі: Тель-Авив және UCLA

Крайц Тель-Авив университетінде экономика және менеджмент бойынша бакалавр дәрежесін (1991), содан кейін Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің Андерсон атындағы менеджмент мектебінде MBA дәрежесін (UCLA Anderson, 1993) алды. Одан кейін ол Лос-Анджелесте қалып, балалар телевизиясы саласына келді.

Крайцтың өз буынындағы израильдіктердің көпшілігі сияқты Израиль қорғаныс армиясында қызмет еткені ашық ресми өмірбаяндарда айтылмаған, сондықтан біз мұны растамаймыз.

Хаим Сабан және Fox Kids Europe: 1994–2002

1994 жылы Крайц Америкаға «Құдіретті рейнджерлерді» алып келген, тегі израильдік продюсер Хаим Сабанның іскер серіктесі болды. 1996 жылы ол Лондонға көшіп, серіктерімен бірге Fox Kids Europe компаниясын құрды. 1996–2002 жылдары ол компанияның негізін қалаушылардың бірі, басқарма төрағасы және CEO болды.

Fox Kids Europe тез өсті:

• 1999 жылғы қарашада компания акциялары Амстердам биржасына шықты, 75,7% бақылау пакеті Fox Family Worldwide-та қалды;
• 2001 жылға қарай Fox Kids Еуропа мен Таяу Шығыстағы ең кең таралған балалар арнасына айналды: 24,9 млн үй шаруашылығы, 54 ел, 16 тілде 11 арна нұсқасы;
• 2001 жылы Disney Fox Family Worldwide-ты және онымен бірге Fox Kids Europe-тың бақылау пакетін сатып алды, ал 2004 жылы арна Jetix болып өзгертілді.

Осылайша Крайц бизнесті Disney-ге алғаш рет сатты. 13 жылдан кейін ол мұны тағы қайталайды.

Венчур және Endemol: 2005–2011

2005–2007 жылдары Крайц лондондық Balderton Capital венчурлық қорының (2007 жылға дейін Benchmark Capital Europe брендімен жұмыс істеген) бас серіктесі болды және ерте кезеңдегі технологиялық және медиа стартаптарға инвестиция салды. Мансабының бұл кезеңі сирек еске алынады, бірақ дәл сол кезде ол кейін YouTube-та пайдасы тиген цифрлық бизнес-модельдерді түсіне бастады.

2008 жылғы маусымда ол Endemol Group басқармасының төрағасы және CEO болды. Бұл «Үлкен ағай» (Big Brother) форматына құқық иеленетін нидерландтық телеөндіруші және әлемдегі ең ірі тәуелсіз продакшн-компаниялардың бірі. Крайц оны 2011 жылғы маусымға дейін, яғни телеарналардың жарнама бюджеттері күрт қысқарған әлемдік дағдарыс жылдарында басқарды.

Maker Studios: YouTube және Disney-мен екінші мәміле (2012–2016)

2012 жылғы мамырда Крайц Maker Studios-қа инвестиция салып, оның директорлар кеңесіне төраға ретінде кірді. Maker блогерлерді біріктіріп, олардың бейнелеріндегі жарнаманы сататын YouTube-тағы алғашқы көпарналы желілердің бірі еді. Бір жылдан кейін, 2013 жылғы мамырда, негізін қалаушы Дэнни Заппин компаниядан кетті, ал Крайц операциялық басқаруды өз қолына алып, CEO болды. Бұдан небәрі жарты жыл бұрын Maker 36 млн доллар инвестиция тартқан еді.

2014 жылғы 24 наурызда Disney Maker Studios-ты 500 млн долларға сатып алатынын жариялады. Компания қаржылық көрсеткіштерді орындаса, сатушылар тағы 450 млн долларға дейін алуы мүмкін еді, яғни жалпы сома 950 млн долларға дейін жетуі мүмкін болды. Ол кезде бұл онлайн-бейне нарығындағы ең шулы мәмілелердің бірі болды. Крайц Disney құрамында 2016 жылғы қаңтарға дейін CEO болып қалды.

Mattel: шығыннан «Барбиге» дейін (2018–2026)

Крайц Mattel директорлар кеңесіне 2017 жылғы 13 маусымда кірді. Компания ауыр жағдайда еді: сатылым құлдырап, менеджмент үнемі ауысып жатты, ал 2017 жылғы таза шығын 1,05 млрд долларға жетті. 2018 жылғы сәуірде кеңес оны небәрі 14 ай жұмыс істеген Марго Георгиадистің орнына CEO етіп тағайындады, ал 2018 жылғы мамырда ол кеңес төрағасы да болды.

Қайта іске қосу

Крайц қайта ұйымдастырудан бастады: директорлар кеңесінің құрамын ауыстырды, командаға ойын-сауық саласының адамдарын әкелді және компанияның немен айналысатынын басқаша түсіндіре бастады. Оның нұсқасы бойынша Mattel ойыншық зауыты емес, брендтерден барлық жерде: дүкендерде, кинода, теледидарда және ойындарда табыс табатын зияткерлік меншік (IP) иесі. 2018 жылғы қыркүйекте продюсер Робби Бреннер басқаратын Mattel Films студиясы пайда болды.

Mattel-дің SEC-ке берген есептілігі бойынша нәтижелер:

• 2018 жыл: түсім 4,51 млрд доллар, таза шығын 533 млн доллар;
• 2020 жыл: түсім 4,59 млрд доллар, бірнеше жылдағы алғашқы пайда — 124 млн доллар;
• 2021 жыл: түсім 5,46 млрд долларға дейін өсті, таза пайда — 903 млн доллар;
• 2022 жылғы қаңтарда Mattel Disney Princess қуыршақтарының лицензиясын Hasbro-дан қайтарып алды;
• 2024 жыл: түсім 5,38 млрд доллар, таза пайда 542 млн доллар.

«Барби»

Крайц дәуірінің басты жетістігі Mattel Films пен Warner Bros. бірге түсірген, Грета Гервигтің Марго Робби мен Райан Гослинг ойнаған «Барби» фильмі. Фильм 2023 жылғы 21 шілдеде шығып, 1,448 млрд доллар жинады және жылдың ең көп кассалық табыс тапқан фильмі, әрі Warner Bros. тарихындағы ең көп табыс тапқан фильм болды (инфляцияны есепке алмағанда). Гервиг жеке түсірген фильмі 1 млрд доллардан асқан алғашқы әйел режиссёр атанды. Фильм «Оскарға» сегіз номинация, оның ішінде «Үздік фильм» номинациясын алды және Билли Айлиштің What Was I Made For? әні үшін марапатталды.

Крайц үшін «Барби» оның басты тезисін дәлелдеді: ойыншық бренді әлемдік кинооқиғаға айнала алады. 2024 жылы TIME журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның тізіміне енгізді, ал Cannes Lions фестивалі оны «Ойын-сауық индустриясындағы жыл адамы» деп атады. Ирониямен айтуға болады: Крайц өзінің басты хитін енді өзі басқаратын Warner Bros.-пен бірге жасады.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

«Барбидің» табысы Mattel-де бәрі жақсы дегенді білдірмеді. Әлсіз тұстары мыналар еді:

• Акциялар. Reuters есебі бойынша, Крайцтың сегіз жылында Mattel акциялары небәрі 5%-ға өсті, ал S&P 500 индексі сол уақытта шамамен 200%-ға өсті. «Барбидің» кассалық рекорды акция бағасына әсер ете қойған жоқ.
• Түсім. 2021 жылғы шыңнан кейін сатылым өспеді: 2022 жылы 5,43 млрд доллар, 2023 жылы 5,44 млрд доллар, 2025 жылы 5,35 млрд доллар. 2025 жылы түсім 1%-ға төмендеді, пайда 398 млн долларға дейін азайды, жалпы маржа 50,8%-дан 48,7%-ға түсті. Қуыршақтар (Барби кіретін сегмент) жалпы сатылымның 7%-ын, балалар мен мектеп жасына дейінгілерге арналған ойыншықтар 17–18%-ын жоғалтты. Өсімді Hot Wheels пен ойын желілері берді.
• Баждар. Американың импортқа салған тарифтері өзіндік құнға соққы берді, ал Mattel-дің пайдасы нарық күткен деңгейге жетпеді.
• Екінші фильм табысты қайталамады. Трэвис Найттың «Ғалам әміршілері» (Masters of the Universe) фильмі 2026 жылғы 5 маусымда 170 млн доллар бюджетпен шығып, кинотеатрларда небәрі 114 млн доллар жинады. Кейін Prime Video-да фильмді жақсы көрді, бірақ прокатта ол сәтсіз болды.
• Акционерлер қысымы. Reuters деректері бойынша, Southeastern Asset Management қоры Mattel-ге сатылуды немесе Hasbro-мен бірігуді қарастыруды ұсынған.

Mattel-ден кетуі (2026 жылғы қыркүйек — қазан)

2026 жылғы 30 қыркүйекте Mattel Крайцтың 2 қазаннан бастап төраға және CEO қызметтерінен «басқа бір жария компаниядағы басшылық қызметке» ауысу үшін кететінін жариялады. Сол күні төраға болып 2018 жылдан бері Mattel директорлар кеңесінің мүшесі, Condé Nast-тың CEO-сы Роджер Линч тағайындалды. Бас директор қызметіне ол 2 қарашадан кешіктірмей кіріседі. Линч бұған дейін Pandora-ны, ал одан бұрын Sling TV-дің алғашқы CEO-сы ретінде сол компанияны басқарған. Кеңестің тәуелсіз жетекші директоры болып Диана Фергюсон тағайындалды. Бұл жаңалықтан кейін Mattel акциялары сауда басталғанға дейін шамамен 3%-ға арзандады. UBS талдаушылары CEO ауысуы онсыз да мазасыз инвесторларға «белгісіздік қосатынын» жазды.

Қоштасарда Крайц Mattel-ді басқару өзі үшін мәртебе болғанын және компанияның қол жеткізгенін мақтан тұтатынын айтты. Ол басқарған кезде Mattel инвестициялық деңгейдегі кредиттік рейтингін қайтарып, акцияларды кері сатып алуды қайта бастады. Тек 2025 жылдың өзінде компания 600 млн долларлық акцияны кері сатып алып, 2028 жылға дейінгі 1,5 млрд долларлық жаңа бағдарламаны бекітті.

Skydance: Эллисонның жанындағы екінші CEO (2026)

2026 жылғы 1 қазанда, федералдық сот қосылу бойынша бітімгершілік келісімін мақұлдаған күні, Paramount Skydance Крайцтың біріккен компанияның тең CEO-сы болатынын жариялады. Paramount-қа ол 5 қазанда жұмысқа шығады, ал келесі күні, 6 қазанда, Warner Bros. Discovery-мен мәміле жабылуы тиіс. Компания Skydance деп аталып, Нью-Йорк биржасында SKYD тикерімен саудаланады. Жаңа алып туралы толығырақ Skydance атауымен бірігу туралы жаңалығымыздан оқыңыз.

Дэвид Эллисон төраға және CEO болып қалады, ал Крайц оған бағынады. Эллисон Крайцтың тұлғасында мықты көшбасшылық қасиеттері бар және интеграция талап ететін операциялық қуаты бар серіктес табатынын айтты. Міндет оңай емес. Бір шаңырақтың астында Paramount пен Warner Bros. киностудиялары, Paramount+ және HBO Max сервистері, CBS, CNN, MTV, TBS, Comedy Central және Food Network арналары, DC, «Тақтар ойыны», «Сақиналар әміршісі» және «Йеллоустоун» франшизалары болады. Бірігуден жылына 6 млрд доллардан астам синергия күтіледі. Сонымен бірге реттеушілер шарттар қойды: американдық прокатқа жылына кемінде 30 фильм шығару, АҚШ-тағы өндіріске жыл сайын қосымша 300 млн доллар жұмсау және 180 күн ішінде CBS News пен CNN-нің редакциялық тәуелсіздігіне кепілдік беретін кеңес құру.

Ақша

Крайцтың байлығын Forbes немесе Bloomberg бағаламаған. Есесіне оның сыйақысы ресми құжаттардан белгілі:

• Mattel, 2025 жыл — 15,06 млн доллар (2026 жылғы 14 сәуірдегі proxy-есеп деректері): жалақы 1,6 млн доллар, акциялар 10,82 млн доллар, нәтиже бойынша бонус 2,47 млн доллар және 0,17 млн доллар басқа төлемдер. Бұл компанияның медианалық қызметкері алғаннан (жылына 7156 доллар) 2105 есе көп.
• Skydance — 2026 жылғы 2 қазанда 8-K нысанында ашылған келісімшарт бойынша келісім мерзімі 5 жыл. Мәміле жабылғанға дейін жалақы 3,5 млн доллар, кейін 5 млн доллар. Бірігуден кейінгі мақсатты жылдық бонус 4,9 млн доллар. Қол қойған кезде ол 31,5 млн долларлық акция (RSU) алды, мәміле жабылғаннан кейін 15 күн ішінде тағы 5,1 млн долларға дейін акция алады, ал бір жылдан кейін жыл сайынғы 20,1 млн долларлық акция пакеттері басталады. TheWrap есебі бойынша бірінші жылы бұл 46,5 млн доллардан асады. Егер оны себепсіз жұмыстан шығарса, ол 24 ай ішінде екі жалақы мен екі мақсатты бонус көлемінде төлем алады.

Жеке өмірі

Крайц израильдік яхтшы Анат Фабрикантқа үйленген. Ол Израиль атынан «470» класында 1996 жылғы Атланта Олимпиадасында (12-орын) және 2000 жылғы Сидней Олимпиадасында (4-орын, медальға сәл жетпей қалды) өнер көрсеткен. Уикипедия деректері бойынша, жұптың төрт баласы бар. Крайц отбасы туралы аз айтады және зайырлы хроникада дерлік көрінбейді.

Қызықты деректер

• Крайц бизнесті Disney-ге екі рет сатты: алдымен Fox Family Worldwide арқылы (Fox Kids Europe), содан кейін тікелей (Maker Studios).
• Бизнестегі мансабына дейін ол виндсёрфинг нұсқаушысы болған, ал қазір кайтсёрфингке әуес.
• 2017 жылы ол Mattel директорлар кеңесіне келді, ал бір жылға жетпей компанияны басқарып отырды.
• Ол Warner Music Group директорлар кеңесінің мүшесі, онда аудит комитетінің құрамында.
• Mattel Warner Bros.-пен бірге түсірген «Барби» фильмі студияға рекордтық табыс әкелді. Енді Крайц Warner Bros.-тың өзін басқарады.

Бұл Қазақстандағы көрермен үшін нені білдіреді

Крайцтың Қазақстанмен тікелей байланысы жоқ. Бірақ оның істегені қазақстандықтарға да қатысты. HBO сериалдары мен Warner Bros. және Paramount фильмдерін бізде де көреді, ал Барби мен Hot Wheels Алматы мен Астананың әр ірі сауда орталығында сатылады. Крайцтың Skydance-ті қалай құрастыратынына алдағы жылдары қандай фильмдер мен сериалдар шығатыны, олардың қаншасы кинотеатрларға жететіні және стримингтердің қалай жұмыс істейтіні байланысты болады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Крайц Paramount-қа 5 қазанда жұмысқа шығады, ал 6 қазанда, мәміле жабылуымен, Skydance-тің екінші CEO-сы болады. Алғашқы айлар Mattel-ді түзеткен адамның 110 млрд долларлық медиахолдингтің жұмысын да солай реттей алатын-алмайтынын көрсетеді. Оған екі студияны, екі стримингті және екі жаңалық қызметін біріктіру, уәде етілген 6 млрд долларлық синергияны табу және реттеушілердің шарттарын орындау керек. Компанияның қайда баратынына Эллисон жауап береді, ал оның сол жерге жетуіне Крайц жауап береді.

Дереккөздер: Wikipedia — Ynon Kreiz, Warner Music Group — Йонон Крайцтың өмірбаяны, Mattel — директорлар кеңесіндегі өмірбаян, SEC — Mattel 8-K нысаны, 2018 жылғы сәуір, Business Wire — Mattel-дің 2025 жылғы қорытындысы, AFL-CIO Executive Paywatch — Mattel CEO-сының сыйақысы, StreetInsider — Роджер Линч Крайцтың орнына келеді, Reuters (қайта жариялау) — Mattel Линчті тағайындайды, Крайц дәуіріндегі акциялар, Quartz — Крайц тең CEO болып тағайындалды, Quartz — Paramount-тағы келісімшарт шарттары, TheWrap — сыйақы пакеті, The Week — Skydance және SKYD тикері, TechCrunch — Skydance жаңа атауы, TheWrap — Крайц Maker Studios басында, Wikipedia — Maker Studios, Wikipedia — Fox Kids Europe / Jetix Europe, Wikipedia — «Барби» (2023), Wikipedia — «Ғалам әміршілері» (2026), Ynetnews — 2011 жылғы сұхбат