Қазақстан бензинді Ауғанстанға сатады, Ресейге емес

Батыс Қазақстан облысындағы «Конденсат» жеке мұнай өңдеу зауыты қыркүйекте шетелге 17,5 мың тонна бензин шығарды. Бұл тамыздағыдан 26%-ға көп. Негізгі бөлігі Ауғанстанға кетті, біразы Тәжікстан мен Өзбекстанға жөнелтілді. Ал Қазақстанның ірі зауыттары квота бөлінгеніне қарамастан Ресейге бензин жібермеді. Бұл туралы Reuters ЖЭК Ахуалдық-талдау орталығының деректері мен сала өкілдеріне сілтеме жасап хабарлады, деп жазады Inbusiness.kz.

Жанармай қайда кетіп жатыр

Ауғанстанға жеткізілім шамамен 2,7 есе өсті: тамызда 4 мың тоннаға жуық болса, қыркүйекте 10,7 мың тоннаға жетті. Тәжікстан мен Өзбекстанға қанша жіберілгені айтылмайды. Сонымен қатар қыркүйекте «Конденсат» Қырғызстанға 4,5 мың тонна дизель отынын шығарды. Қазақстан дизельді 2021 жылғы наурыздан бері алғаш рет экспорттап отыр.

Алайда квотаның жартысы да пайдаланылған жоқ. Қыркүйекте «Конденсат» 37,3 мың тонна бензин шығара алатын еді, ал шілде мен қыркүйек аралығында 100,3 мың тонна. Зауыт үш айда шетелге іс жүзінде 42,5 мың тонна жөнелтті.

Ресейге неге бармай жатыр

2026 жылы Ресейге бензинді нақты жеткізіп отырған жалғыз қазақстандық МӨЗ — «Конденсат». Шілдеде ол алғаш рет К-5 класты 8,7 мың тоннаға жуық бензин тиеп жіберді. Павлодар мен Атырау зауыттарына шілде–қыркүйекте Ресейге 17,5 мың тоннадан АИ-92 сатуға рұқсат берілген, бірақ жеткізілім болмады.

Нарық өкілдері бірнеше себепті атайды. Ресейлік сатып алушылар төмен баға ұсынады, қазақстандық бензиннің бір бөлігі талап етілетін К-5 емес, К-4 класына сай келеді. Трейдерлер Батыстың санкциясына ілігіп қалудан да қорқады. Шамамен 50 мың тонна АИ-92-ні ресейлік авиакеросинге айырбастау талқыланған, алайда Қазақстан Энергетика министрлігі Ресейден ресми сұрау алмағанын мәлімдеді.

Ел ішіндегі қор қандай

Жүргізушілер үшін ең маңызды көрсеткіш — қор, ал ол өсіп келеді. 16 қазандағы жағдай бойынша мұнай базаларында 310,9 мың тонна АИ-92 болды, бір апта бұрын 300 мың тонна еді. АИ-95 қоры 95 мың тоннадан 107,7 мың тоннаға көбейді. Төрт МӨЗ-де 90 мың тонна бензин жиналды, қазанның басында 85,4 мың тонна болған. Трейдерлер қалдықтың өсуін логистикамен де байланыстырады: кірме жолдарда цистерналар көп тұр, өнімнің бір бөлігі «дөңгелек үстінде» сақталып жатыр.

Павлодар мұнай-химия зауытының жоспарлы жөндеуі 2026 жылдың күзінен 2027 жылдың көктеміне шегерілді. Сондықтан осы күзде елдің үш ірі МӨЗ-інің бірі бензин шығарудан тоқтамайды, ал жанармай экспортына қойылған шектеулер сақталады.

Дереккөздер: Inbusiness.kz — бензин экспорты мен жанармай қоры (Reuters деректері бойынша)