Кристоф Фуке

Кристоф Фуке бүкіл ЖИ бумы тәуелді компанияны басқарады. Нидерландтық ASML — әлемдегі жалғыз EUV-сканер өндірушісі, онсыз ең озық микросхемаларды шығару мүмкін емес. 2026 жылғы қазанда Фуке қуатын арттырса да ASML 2027–2028 жылғы сұранысқа жетпейтінін ескертті. Нарық үшін бұл маңызды белгі: чип өндірісі енді зауыттарға ғана емес, бір компанияның машиналарына тұрған кезекке де тіреліп отыр. Бұл кезектің басында ASML ішінде он алты жыл бойы өскен француз тұр.

Гренобль және алғашқы компаниялар

Фуке 1973 жылы Францияда туған. Физика мамандығы бойынша оқып, Гренобль политехникалық институтында магистр дәрежесін алды.

Салаға 1990 жылдары келді. 1997–2001 жылдары чип шығаруға арналған жабдық жасайтын ең ірі компаниялардың бірі — америкалық Applied Materials-та жаһандық өнім менеджері болды. 2003–2008 жылдары жартылай өткізгіш фабрикаларына сапа бақылау жүйелерін жасайтын KLA-Tencor-да маркетинг директоры қызметін атқарды. Екеуі де жеткізу тізбегінде ASML-дің тікелей көршілері. Сондықтан Нидерландыға ауысқанда Фуке нарықты іштей білетін.

ASML: маркетингтен EUV-ге дейін (2008–2022)

Фуке ASML-ге 2008 жылы келді. Алғашқы бес жылда маркетинг пен өнімді басқарумен айналысты. 2013 жылы Applications бағытын басқарып, оны 2018 жылға дейін жүргізді.

Мансабының басты кезеңі 2018 жылы басталды. Фуке ASML басқармасына кіріп, EUV жөніндегі атқарушы вице-президент болды. Терең ультракүлгін литографиясы ол кезде зертханадан енді шығып келе жатқан: машиналар күрделі әрі қымбат еді. Оның басшылығымен төрт жылда EUV өнеркәсіптік технологияға айналды, ең озық чиптер бүгін осыған сүйенеді. Фуке туралы ресми өмірбаяндарда дәл осы — EUV-ді өнеркәсіптік өндіріске шығару сол жылдардың басты нәтижесі ретінде көрсетілген.

2022 жылы Фуке бас коммерциялық директор (Chief Business Officer) болып, іс жүзінде бас директор Петер Веннинктің оң қолына айналды.

Бас директор (2024 жылдан бері)

2024 жылғы 24 сәуірде Фуке ASML президенті әрі бас директоры қызметінде Веннинктің орнын басты. Ол кезде 50 жаста еді. Эрик Мёрисстен кейін компанияны басқарған екінші француз болды. Тағайындауды сабақтастыққа жасалған бәс деп бағалады: Веннинк оны «белгілі адам» деп атады, ал нидерландтық Bits&Chips басылымы — «сабақтастықтың өзі». Фуке де күрт бетбұрыс болмайтынын бірден аңғартты.

Ал мәселе жеткілікті еді. Нидерланды билігі АҚШ-тың қысымымен озық машиналарды Қытайға жеткізуді шектеп жатты, ал ол кезде сатылымның жартысына жуығы Қытайға тиесілі болатын. Фуке жаһандық чип жеткізу тізбегін үзу «өте қиын әрі өте қымбат» екенін бірнеше рет айтты. Оның сөзінше, «қараңғы бұрышқа» тығылып, бәрін жалғыз жасау идеясы өте күмәнді. Сонымен қатар Велдховендегі штаб-пәтер туралы дау жүріп жатты: ASML қызметкерді шетелден іздеуі мүмкін деген соң үкімет €2,5 млрд-тық «Бетховен операциясы» жоспарын іске қосты.

Mistral-ға бәс (2025)

2025 жылғы қыркүйекте Фуке басқарған ASML жабдық өндірушісі үшін күтпеген қадам жасады. Компания француздық Mistral AI-ға C раундының жетекші инвесторы ретінде €1,3 млрд салып, оның шамамен 11% акциясын алды. Фуке бұл серіктестік жеткізуші мен клиенттің әдеттегі қарым-қатынасынан асып түсетінін және ASML клиенттеріне нақты пайда әкелуі керек екенін айтты.

Рекордтық жыл және қысқарту (2025–2026)

ASML 2025 жылды €32,7 млрд түсіммен және €9,6 млрд рекордтық таза пайдамен аяқтады. Төртінші тоқсандағы тапсырыс та рекордтық болды — €13,2 млрд, оның €7,4 млрд-ы EUV-ге тиесілі. Фуке мұны клиенттердің орта мерзімді қуат жоспарларын едәуір көтерумен байланыстырды.

Дәл сол күні, 2026 жылғы қаңтарда, компания 1700-ге жуық орынды қысқартатынын жариялады. Бұл — қызметкерлердің шамамен 4%-ы, негізінен Нидерландыдағы басқарушылар мен көмекші қызметкерлер. Фуке мұны ASML-ді «икемдірек» етудің жолы деп түсіндірді, ал қаржы директоры Роджер Дассен компанияның «тым күрделі» болып кеткенін мойындады. Сонымен бірге ASML өндіріске, сервиске және сатуға адам алатынын айтты.

Табыс

ASML есептілігіне негізделген Simply Wall St деректері бойынша, Фукенің 2025 жылғы жалпы сыйақысы шамамен €7 млн болды. Оның тек 16%-ға жуығы — тұрақты жалақы, қалғаны бонус пен акция. Сол деректерге сәйкес, оның қолындағы ASML акциялары шамамен €12 млн тұрады.

Airbus

2026 жылғы 1 қазаннан бастап Фуке Airbus SE директорлар кеңесінің тәуелсіз атқарушы емес директоры. Осылайша ASML басшысы Еуропаның ең ірі ұшақ жасаушысының кеңесінен орын алды.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың үшінші тоқсанында ASML €11,7 млрд түсім және €5 млрд таза пайда тапты, ал жылдық болжамын €44–45 млрд-қа дейін тарылтты. 14 қазанда Фуке жоспарланған көлемдегі жеткізілім клиенттердің 2027 және 2028 жылғы сұранысын толық жаппайтынын мәлімдеді. Компания 2028 жылға қуатты 30%-дан көбірек арттырудың жолын іздеп жатыр. Оның айтуынша, кейбір клиенттер 2029, тіпті 2030 жылға тапсырыс беруге қызығып отыр. Компанияның өзі туралы толығырақ — ASML досьесінде.

Дереккөздер: ASML — басқарма, Кристоф Фукенің өмірбаяны, Airbus — директорлар кеңесіндегі Кристоф Фукенің профилі, Malay Mail / AFP — ASML-дің жаңа басшысы және оның міндеттері, ASML — Mistral AI-мен серіктестік, AP — ASML-дің 2025 жылғы рекордтық пайдасы және қысқарту, TechSpot — ASML-дегі қысқарту егжей-тегжейі, Simply Wall St — ASML басшылығының сыйақысы, ASML — 2026 жылғы үшінші тоқсан нәтижелері