Тупак Шакур

Тупак Шакур небәрі 25 жыл өмір сүрді. Бірақ оның жазған әндері мен ойнаған рөлдері қайтыс болғаннан кейінгі отыз жылға жетті. «Қара пантералар» белсендісінің ұлы, актёр, альбомдары алмас мәртебесін алған рэпер. Әрі отыз жылға жуық үкімсіз қалған кісі өлтірудің құрбаны. 2026 жылғы 13 қазанда Лас-Вегас соты осы қылмысты ұйымдастырушыны 40 жылдан өмір бойына дейін бас бостандығынан айырды. Бірақ нүкте қоюға әлі ерте: сотталған адам үкімге шағымданбақ.

Шығу тегі және отбасы

Тупак 1971 жылғы 16 маусымда Нью-Йорктің Шығыс Гарлем ауданында туды. Туғанда оның басқа есімі болған. Кейін анасы ұлын XVIII ғасырда Перуде испандарға қарсы көтеріліс бастаған үндіс көсемі Тупак Амару II-нің құрметіне қайта атады.

Анасы Афени Шакур мен әкесі Билли Гарленд «Қара пантералар» партиясының мүшелері еді. Ұлы туардан шамамен бір ай бұрын Афени «Пантералар-21» ісі бойынша сотталды. Сот оны 150-ден астам айыптың бәрінен ақтады. Саясат Тупакты кейін де қоршап жүрді. Өгей әкесі Мутулу Шакур 1981 жылы Brink’s инкассаторлық көлігін тонағаны үшін сотталды. Шоқынған әкесі Элмер «Джеронимо» Пратт та бұрынғы «пантера» болатын. Оның үкімі 27 жылдан кейін ғана жойылды.

Нью-Йорк — Балтимор — Калифорния

1984 жылы отбасы Нью-Йорктен Балтиморға көшті. Тупак оныншы сыныпта Балтимордың өнер мектебіне ауысты. Онда актёрлік шеберлікті, поэзияны, джаз бен балетті оқыды. Бұл үйлесім кейін оның мәтіндерінен де, рөлдерінен де байқалады.

1988 жылы ол Сан-Франциско шығанағындағы Марин-Ситиге көшті. Мектепті бітірмеді, GED аттестатын кейінірек алды. Есесіне музыка дәл осы Батыс жағалауда басталды. 1989 жылдан бастап ол MC New York деген атпен жазыла бастады.

Digital Underground және алғашқы альбомдар (1991–1993)

Дебюті қарапайым болды. 1991 жылғы қаңтарда Тупак Digital Underground тобының «Same Song» синглінде 2Pac ретінде шықты.

1991 жылғы қарашада «2Pacalypse Now» жарық көрді. Альбом Billboard 200 тізімінде 64-орыннан аса алмады, бірақ RIAA-дан «алтын» мәртебесін алды. Полиция зорлығы, кедейлік пен гетто тұрмысы туралы мәтіндер оны бірден дау тудыратын тұлғаға айналдырды. 1993 жылғы ақпанда «Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z…» шықты. Ол чартта 24-орынға көтеріліп, «платина» алды.

Кино (1992–1997)

Сонымен қатар Тупак актёр ретінде де танылды. 1992 жылы «Juice» фильмі шықты, бұл оның кинодағы дебюті еді. Одан кейін «Poetic Justice» (1993) мен «Above the Rim» (1994) келді. Соңғы жұмыстарын — «Bullet» (1996), «Gridlock’d» және «Gang Related» (екеуі де 1997) — көрермендер ол қайтыс болғаннан кейін көрді.

Соттар, оқ және түрме (1993–1995)

Атағы шыққан сайын Тупактың есімі полиция хабарларында да жиі кездесті. 1993 жылғы 31 қазанда оны Атлантада ұстады. Ол қызметте емес екі полицейге оқ атқан еді. Айыптар кейін алынып тасталды. Сол жылғы қарашада Нью-Йоркте оған жыныстық зорлық және заңсыз қару ұстау бойынша айып тағылды.

1994 жылғы 30 қарашада, сот процесі қызып тұрған кезде, Таймс-сквердегі Quad Studios студиясының холында оны тонап, бес жерінен жаралады. Келесі күні, 1 желтоқсанда, алқабилер оны айыптың бір бөлігінен ақтады. Бірақ бірінші дәрежелі жыныстық зорлықтың екі эпизоды бойынша кінәлі деп тапты. 1995 жылғы 7 ақпанда сот бір жарым жылдан төрт жарым жылға дейін жаза кесті. Тупак Нью-Йорк штатындағы Даннемора қаласының Клинтон түзеу мекемесіне түсті.

1995 жылғы наурызда, ол түрмеде отырғанда, «Me Against the World» шықты. Альбом Billboard 200 тізімін бірден бастап, бір аптада 240 мың дана сатылды. Әртіс түрмеде, ал пластинкасы чарттың басында. Кейін RIAA оған қос платина мәртебесін берді.

Death Row және «All Eyez on Me» (1995–1996)

Түрмеден шығуына Death Row Records лейблінің басшысы Шуг Найт ақша төледі. 1995 жылғы қазанда, апелляция жүріп жатқанда, ол 1,4 миллион доллар кепіл салды. Тупак Death Row-мен келісімшартқа қол қойды. Ол қамауда шамамен сегіз ай отырды.

Нәтиже тез көрінді. 1996 жылғы 13 ақпанда «All Eyez on Me» шықты. Бұл — рэп тарихындағы алғашқы қос альбом. Бірінші аптада 566 мың дана сатылып, бірінші орынға шықты. 2014 жылы RIAA оған алмас мәртебесін (10 миллион) берді. Бұл Тупактың 1998 жылғы «Greatest Hits» жинағынан кейінгі екінші «алмас» жазбасы.

Шығыс пен Батыс

Quad Studios-тағы шабуылды Тупак ұмытпады. 1995 жылы Vibe журналына берген сұхбатында ол Шон Комбсты, Джимми Хенчманды және бұрынғы досы Ноториус Би-Ай-Джиді оған қатысы бар деп айыптады. Жеке араздық екі жағалаудың қақтығысына ұласты. Оның ең ащы соққысы — «Hit ‘Em Up» диссі.

Лас-Вегас, 1996 жылғы қыркүйек

1996 жылғы 7 қыркүйекте Тупак Шуг Найтпен бірге Лас-Вегаста бокс жекпе-жегін көрді. Кешке ол қара BMW-дің жолаушы орнында отырды, рөлде Найт болды. Бағдаршамда қастарына ақ Cadillac тоқтап, одан оқ жаудырды. Тупакқа төрт оқ тиді. Найт аман қалды.

13 қыркүйекте сағат 16:03-те Тупак Оңтүстік Невада университеттік медициналық орталығында көз жұмды. Ол 25 жаста еді.

Қайтыс болғаннан кейінгі альбомдар

Қазасынан екі ай өткенде, 1996 жылғы 5 қарашада, Makaveli бүркеншік атымен «The Don Killuminati: The 7 Day Theory» шықты. Бірінші орын және төрт «платина». Одан кейін архив жеке мансап сияқты жұмыс істей берді:

• «R U Still Down? (Remember Me)» (1997) — 2-орын, 4× платина;
• «Still I Rise», Outlawz-бен бірге (1999) — платина;
• «Until the End of Time» (2001) — 1-орын, 4× платина;
• «Better Dayz» (2002) — 3× платина;
• «Loyal to the Game» (2004) — 1-орын, платина;
• «Pac’s Life» (2006).

Оның төрт альбомы қайтыс болғаннан кейін Billboard 200 тізімін бастады. RIAA сертификаттары кез келген дабырлы бағадан дәлірек сөйлейді.

Мойындалуы

• 2017 — Рок-н-ролл даңқ залы. Тупак бұл құқыққа ие болған алғашқы жылы-ақ енді, оны Снуп Догг таныстырды.
• 2023 — Голливудтың Даңқ аллеясындағы жұлдыз (қайтыс болғаннан кейін).
• Rolling Stone оны барлық заманның 100 ұлы әртісінің қатарына қосты.

Даңқ залы оны әрі шиеленіс тудыратын әртіс, әрі батыл белсенді деп атайды. Эминемнің сөзінше, Тупак «сөзі мен музыкасына сезім салып, деңгейді көтерді».

Қазір (2026 жылғы қазан)

Отыз жылға жуық бұл кісі өлтіру ісінде айыпталушы болмады. Бетбұрыс 2023 жылы болды. 18 шілдеде Лас-Вегас полициясы іс бойынша тінту жүргізді. Ал 29 қыркүйекте Keffe D лақап атты Дуэйн Дэвисті ұстады. 2023 жылғы 2 қарашада ол кінәсін мойындамады. Процесс бірнеше рет кейінге шегерілді. Ол тек 2026 жылғы 10 тамызда басталды.

Айыптау тарабының айтуынша, Дэвис өзі атпаған, бірақ қылмысты ұйымдастырған. Ол адам жинап, рэперді қаладан іздеген, қаруды атқышқа берген. Себебі — казинодағы төбелесте жиені Орландо Андерсон соққы алғаны үшін кек. Андерсонның өзі 1998 жылы атысқа қаза тапты. Дэвиске өз сөздері қарсы шықты: сұхбаттары, подкасттары және 2019 жылғы естелік кітабы. Қорғау тарабы бұл әңгімелерді ақша үшін ойдан шығарылған деп атады.

2026 жылғы 31 тамызда алқабилер шамамен үш сағат кеңесіп, 63 жастағы Дэвисті қару қолданып бірінші дәрежелі кісі өлтіруге кінәлі деп тапты. Ол жаза мерзімі бойынша алқабилердің ұсынымынан бас тартты. Сондықтан жазаны судья Карли Кирни тағайындады. 13 қазанда ол 40 жылдан өмір бойына дейінгі мерзім кесті. Прокуратура өлім жазасын талап етпеді. Округ прокуроры Стив Вулфсон: «Бүгін Тупак Шакур мен оның жақындары үшін әділдік орнады», — деді. Дэвис үкімге шағымданбақ.

Дереккөздер: Wikipedia — Тупак Шакурдың өмірбаяны, Wikipedia — дискография және RIAA сертификаттары, Rock & Roll Hall of Fame — лауреат парағы, Britannica — өмірбаян, XXL — «All Eyez on Me» алмас мәртебесін алды, News 3 Las Vegas — Дуэйн Дэвиске үкім, Consequence — Тупакты өлтіру ісі бойынша үкім