ЖИ 2026 жылы АҚШ-та жұмыстан шығарудың басты себебі болды

Америкалық компаниялар 2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында 120 136 қысқарту жариялап, оны жасанды интеллектті енгізумен түсіндірді. Бұл тоғыз айдағы барлық жұмыстан шығарудың шамамен 21%-ы және рейтингтегі ең жиі себеп — бұл туралы Challenger, Gray & Christmas консалтингтік компаниясының 1 қазанда жарияланған қыркүйек есебінде айтылған. Салыстыру үшін: 2025 жылдың осы кезеңінде жұмыс берушілер ЖИ-ге 17 мыңнан сәл астам жұмыс орнын жатқызған.

Сонымен бірге АҚШ-та жұмыстан шығару жалпы айтарлықтай азайды. Жыл басынан бері компаниялар 573 195 қысқарту жариялады — бұл 2025 жылдың тоғыз айындағыдан (946 426) 39%-ға аз. Қыркүйекте 43 281 адам қысқартуға ілікті: тамызбен салыстырғанда 18%-ға, ал бір жыл бұрынғымен салыстырғанда 20%-ға аз. Бұл соңғы төрт жылдағы ең төменгі айлық көрсеткіш. Қыркүйекте ЖИ-ге 3961 қысқарту, яғни айлық көлемнің шамамен 9%-ы тиесілі болды.

Басты сандар

• технология секторы — жыл басынан бері 165 925 қысқарту, бір жыл бұрынғыдан 54%-ға көп;
• көлік — 44 430 қысқарту, 190%-ға өсім;
• денсаулық сақтау — 37 417 қысқарту, 6%-ға кем;
• жыл басынан бергі жұмысқа алу жоспарлары — 210 612 адам, 2025 жылдан 3%-ға көп;
• қыркүйектегі жұмысқа алу жоспарлары — 90 787 адам, бір жыл бұрынғыдан 23%-ға аз.

Әдетте күзде қызатын мерекеалды маусымдық жұмысқа алу әзірге әлсіз. CBS News дерегінше, уақытша қызметкер алу жоспарын тек Spirit Halloween желісі мен Michaels ритейлері жариялады — жиыны 62 мың адам, ал бір жыл бұрын 100,8 мың болған. «Компаниялар қазір күтіп отыр. Биыл қысқарту белсенділігі төмендеді», — деді Challenger, Gray & Christmas компаниясының түсім жөніндегі директоры Энди Челленджер. Оның айтуынша, мереке алдындағы әдеттегі жұмысқа алу толқынының болмауы жұмыс берушілердің аса сақ екенін көрсетеді.

Бұл нені білдіреді

Көрініс екіұшты: жаппай жұмыстан шығару азайды, бірақ ЖИ бір жылда сирек себептен басты себепке айналды. Абсолютті сандар бойынша қысқартуда технология секторы көш бастап тұр, ал ең жылдам өсім көлік саласында. Сонымен қатар америкалық еңбек нарығы суып барады: қыркүйекте АҚШ экономикасы небәрі 29 мың жұмыс орнын ашты, ал жұмыссыздық 4,2%-ға дейін өсті.

Бұл үрдіс Қазақстанды да айналып өтпей отыр. Жазда «Қазақтелеком» екі-үш жыл ішінде кеңсе қызметкерлерінің санын шамамен 8 мыңнан 3 мыңға дейін қысқартатынын, ал өндірістік мамандарды сақтайтынын мәлімдеді — Inbusiness мұны елдегі ЖИ салдарынан болған алғашқы қысқартулар деп атады. Кеңседе жұмыс істейтіндер үшін америкалық статистикадан шығатын қорытынды түсінікті: ЖИ құралдарымен жұмыс істей білу түйіндемедегі бонус емес, орныңды сақтаудың шартына айналып келеді.

Дереккөздер: Challenger, Gray & Christmas — 2026 жылғы қыркүйектегі қысқартулар туралы есеп, CBS News — АҚШ-тағы жұмыстан шығару төрт жылдағы ең төменгі деңгейде, HR Dive — 2025 жылы ЖИ салдарынан болған қысқартулар, Inbusiness — Қазақстандағы ЖИ салдарынан алғашқы қысқартулар