Майкл Олисе

Майкл Олисе Лондонда туып, «Челси» мен «Манчестер Сити» академияларынан өтті, бірақ ақыры Франция құрамасында ойнайды — енді бұған Англия өкінеді. 2026 жылғы әлем чемпионатында ол жеті рет гол пас беріп, 56 жыл бойы сақталған Пеленің рекордын жаңартты. «Баварияда» оны Бундеслиганың үздік ойыншысы деп таныды. 2026 жылдың күзінде Олисе Зинедин Зиданның жаңа Франциясының басты шабуыл қаруына айналды: Ұлттар лигасының үш матчында — гол пас, жеңіс голы және Италиямен ойында есепті ашқан гол. Сонымен қатар ол сұхбат бермейді десе де болады, баспасөз мәслихаттарына бармайды және ойын формасының түсіне сай келетін, әлдеқашан өндірілмейтін бутсамен ойнау үшін бутса өндірушісімен келісімшарттан бас тартады.

Шығу тегі және отбасы

Майкл Акпови Олисе 2001 жылғы 12 желтоқсанда Лондонның Уайт-Сити ауданында дүниеге келді. Әкесі Винсент — нигериялық тектен шыққан британдық, бұрын Нигерияның крикет құрамасында ойнаған. Анасы Мина — алжирлік тамыры бар француз әйелі. Әкесі ұлымен ағылшынша, анасы французша сөйлесетін, ал кішкентай Майкл екеуіне де ағылшынша жауап беретін. Кейін ол француз тілін үйреніп, қазір анасымен сол тілде сөйлеседі.

Балалық шағы төрт елдің арасында өтті: Олисе Алжирге, Нигерияға және Францияға жиі барып тұрды. «Мен өз бойымнан әрбір бөлікті сезінемін», — деді ол «Бавария» сайтына берген сұхбатында. Шахматқа оны анасы үйреткен, бұл әуестігін ол әлі күнге дейін тастаған жоқ. Інісі Ричард та футболшы, «Челси» жүйесінде ойнайды.

Академиялар: «Челси», «Сити» және «Рединг» (2009–2019)

Олисе бала кезінен «Челси» жүйесінде болып, онда шамамен жеті жыл өткізді; сонда ол кейін «Баварияда» қайта кездесетін Джамал Мусиаламен танысты. 14 жасында клубпен жолы айырылды. Одан кейін «Манчестер Сити» академиясында қысқа әрі сәтсіз кезең болды: жасөспірім орныға алмай, бір жылдан кейін кетті.

2016 жылы Олисе Чемпионшип клубы «Редингке» сынаққа келді — ересек футболға алғашқы қадамын да осы жерде жасады. 2018 жылы ол клуб академиясының стипендиясын алды, ал 2019 жылғы 12 наурызда, 17 жасында, негізгі құрамда тұңғыш рет ойнады — «Лидспен» үйдегі матчта (0:3) ауыстырудан шықты.

«Рединг»: Чемпионшиптегі серпіліс (2019–2021)

Олисенің нағыз маусымы 2020/21 жылы болды. Велько Пауновичтің кезінде ол команданың басты креативті ойыншысына айналды: чемпионатта 44 матч және 7 гол, оның алғашқысы — 2020 жылдың қыркүйегінде «Барнслидің» қақпасына ұшып келе жатқан доппен соққы. Маусым қорытындысы бойынша ол Англия Футбол лигасының үздік жас ойыншысы (EFL Young Player of the Season) атанып, Чемпионшиптің символдық құрамасына енді.

Олисенің келісімшартында £8 млн өтемақы сомасы көрсетілген еді. 2021 жылғы 8 шілдеде «Кристал Пэлас» соны төледі. «Рединг» үшін бұл рекордтық сатылым болды, ал 19 жасар вингер үшін — Премьер-лигаға жол.

«Кристал Пэлас»: 2021–2024

«Пэласпен» Олисе бес жылдық келісімшартқа қол қойып, 2021 жылдың қазанында клубтың Премьер-лигадағы ең жас голшысы атанды. Алғашқы маусым бейімделу кезеңі болды — лигада 26 матч және 2 гол, ал екіншісінде ол пас беруші ретінде ашылды: 2022/23 чемпионатында 11 гол пас, бұл АПЛ-дағы төртінші көрсеткіш. Оның 2023 жылдың қаңтарында «Манчестер Юнайтедтің» қақпасына айып добынан соққан голы Премьер-лиганың ай үздік голы деп танылды, ал командаластары Олисені маусымның үздік ойыншысы етіп сайлады.

2023 жылдың жазында «Челси» өз түлегін қайтарып алмақ болды, бірақ Олисе күтпеген жерден «Пэласпен» келісімшартын тағы төрт жылға ұзартты. 2023/24 маусымы қиын өтті: сан бұлшықетінің жарақаттарынан 18 матчты өткізіп алды, бірақ ойнаған 19 матчында 10 гол соғып, 6 пас берді — Sky Sports деректері бойынша нәтижелі әрекеттер жиілігі жөнінен (әр 79,8 минут сайын біреу) бұл лигадағы екінші көрсеткіш еді.

2024 жылдың жазына қарай оған тағы да кезек түзілді. Sky Sports «Челси» Олисені жаңа бапкер Энцо Мареска үшін басым нысана санайтынын жазды, «Ньюкасл» да қызығушылық танытты. Бірақ Олисе Германияны таңдады.

«Бавария»: 2024 — қазіргі уақыт

2024 жылғы 7 шілдеде «Бавария» Олисенің ауысқанын жариялады: бес жылдық келісімшарт, 2029 жылғы 30 маусымға дейін. Клубтар соманы ашпады. Спорт директоры Кристоф Фройнд жаңа ойыншыны қысқа сипаттады: жылдам, айлакер, қақпаға қауіпті және шабуылда әмбебап.

Алғашқы маусым: 2024/25

Олисе дебютінің екінші минутында-ақ гол пас берді — Германия кубогында «Ульмға» қарсы. Бундеслигадағы алғашқы голын 2024 жылдың қыркүйегінде «Хольштайнды» 6:1 есебімен талқандаған матчта соқты. Дебюттік маусымның қорытындысы — барлық турнирлерде 55 матчта 20 гол, Бундеслигада 12 гол және 15 пас (лиганың үздік ассистенті), Германия чемпионы атағы және Бундеслиганың үздік жаңа ойыншысы жүлдесі. Ол 2025 жылғы «Алтын допқа» ұсынылды.

Лиганың үздік ойыншысы: 2025/26

Екінші маусым одан да мықты болды: Бундеслигада 15 гол және 19 пас. Олисе 2004/05 жылдан бері Бундеслигада бір маусымда 15+ гол және 15+ пас жинаған екінші ғана ойыншы атанды. «Бавария» дубль жасады — чемпионат пен Германия кубогы, ал Олисе Бундеслига маусымының үздік ойыншысы деп танылды. «Баварияның» бұрынғы бомбардирі Рой Макаай мұны былай тұжырымдады: Олисе допқа тиген сәтте қарсылас қорғаушылары орнында айналып қалады.

Чемпиондар лигасында басты сәт 2026 жылғы 15 сәуірде Мадридтің «Реалымен» ширек финалда болды: жауап матчының қосымша уақытында Олисе жеңіс голын соқты — ойында 4:3, екі матч қорытындысында 6:4. «Бавария» «Реалды» плей-оффтан 2012 жылдан бері алғаш рет шығарды. Жартылай финалда немістер ПСЖ-ға жол берді (Парижде 4:5, үйде 1:1), бірақ Олисе турнирді үздік ассистенттердің бірі ретінде аяқтады.

2026/27 маусымының басы

2026 жылғы 18 қыркүйекте «Унионмен» матчта (7:0) Олисе клубтық мансабындағы алғашқы хет-трикті жасады — 43-, 73- және 76-минуттарда гол соғып, пенальти әперді және Гарри Кейнге пас берді. Бапкер Венсан Компани ойыннан кейін голдар таланттың емес, жаттығуда соққыларды пысықтауға жұмсалған сағаттардың нәтижесі екенін атап өтті. Сол кезде Олисенің «Бавариядағы» есебінде жүзден астам матч және 50-ге жуық гол болды.

Франция құрамасы: 2019 — қазіргі уақыт

Олисе Англия, Франция, Алжир және Нигерия үшін ойнай алатын еді. Үш елдің федерациялары оған хабарласты, 2021 жылы оны тіпті Нигерияның резервтік тізіміне енгізді. Шешімді Францияның пайдасына анасы шешті: ол ұлының ойынынан үзінділерді Франция футбол федерациясына жіберіп отырды. Олисенің өзі таңдауын қарапайым түсіндірді: бала кезінде ол француздарды — Зиданды, Тьерри Анриді, Франк Рибериді — бақылаған, сондықтан Франция оған табиғи таңдау болып көрінген.

Ол U18 жасөспірімдер құрамасынан, U21 жастар құрамасынан өтті (2023 жылғы Еуро-да Норвегиямен матчта сан бұлшықеті ауыр жыртылды), ал 2024 жылдың жазында Тьерри Анри оны өз елінде өткен Олимпиадаға алды. Франция финалға шығып, Испанияға жол берді (қосымша уақытта 3:5), Олисе күміс медальмен оралып, турнирдің үздік ассистенті атанды.

Ұлттық құрамада ол 2024 жылғы 6 қыркүйекте тұңғыш рет ойнады — Ұлттар лигасында Италияға қарсы (1:3). Алғашқы голын 2025 жылғы 23 наурызда Ұлттар лигасының ширек финалындағы жауап матчында Хорватияға соқты, ал сол жылдың маусымында «Финалдық төрттіктің» үшінші орын үшін матчында Германияға қарсы (2:0) гол соқты.

2026 жылғы әлем чемпионаты

Солтүстік Америкадағы мундиальда Олисе Дидье Дешам командасы шабуылының басты диспетчері болды. Ол гол соққан жоқ, бірақ жеті рет гол пас берді — Сенегалға, Иракқа, Швецияға және Англияға қарсы. Бұл бір әлем чемпионатындағы жаңа рекорд: бұрынғысын (алты пас) Пеле 1970 жылы орнатқан. Франция жартылай финалға жетіп, Испанияға (0:2) ұтылды, кейін қола үшін матчта Англияға жол берді (4:6) — сол ойында Олисе Килиан Мбаппеге екі пас берді. FIFA оны турнирдің символдық құрамасына енгізді.

Зидан тұсында: 2026 жылдың күзі

Жаңа бас бапкер Зинедин Зидан — сол баяғы балалық шақтың пұты — бірден Олисеге бәс тікті. 25 қыркүйекте Измитте оның пасы Түркияны жеңуге жол ашты (1:0, голды Мбаппе соқты). 28 қыркүйекте Бельгияда ол ауыстырудан шығып, 88-минутта қарсылас алаңының ортасынан жеке өтіп барып жеңіс голын соқты. Ал 2 қазанда «Стад де Франста» Олисе Италиямен матчта есепті ашты: 55-минутта айып алаңының шекарасындағы айып добынан кейін Райан Шерки оған доп ысырды, ал Олисенің соққысынан доп маңдайшаға тиіп, қақпаға енді. Жеңісті сақтай алмады — 68-минутта Адриен Рабьоның қатесінен кейін Алессандро Бастони есепті теңестірді, және Франция Италиямен 1:1 тең ойнады.

Оның күші неде

Олисе — классикалық «ішке қарай ығысатын» типтегі солақай оң вингер: допты оң жақ жартылай кеңістікте алып, ішке кіреді де, не алыс бұрышқа бұрап соғады, не соңғы пасты береді. Бірақ көптеген вингерлерден айырмашылығы — ол жылдамдыққа сүйенбейді. Оның қаруы — денемен жасалатын алдамшы қимылдар, жалған сілтеулер, алғашқы жанасу және соңғы сәтте қарқынды өзгерту шеберлігі. Өзі «ондық» рөлін көбірек ұнататынын айтады: ол еркінірек әрі өзіне табиғирақ көрінеді.

Басты қасиеті — шешім қабылдау. «Бавария» мен құрамада ол бомбардир ретінде де, пас беруші ретінде де бірдей құнды: 2025/26 маусымында Бундеслигада нәтижелілік жағынан одан тек Гарри Кейн озды. Тьерри Анри ол туралы Олисе ойынды ойнамайды, ойынды ойлайды деген. Олисенің өзі алаңда көбіне түйсікпен әрекет ететінін, ал есептеуді шахматқа қалдыратынын мойындайды.

Ақша

Олисенің мансабындағы барлық ірі сомалар — трансферлік. 2021 жылы «Кристал Пэлас» оны келісімшарттағы талапқа сай «Редингтен» £8 млн-ға сатып алды. 2024 жылдың жазында, theScore басылымының Фабрицио Романоға сілтеме жасаған деректері бойынша, «Бавария» шамамен £45 млн және £5 млн-ға дейін бонус төледі; клубтар соманы ресми түрде атамады. Мюнхендіктермен келісімшарт 2029 жылға дейін жарамды, ал 2026 жылдың қыркүйегінде «Баварияның» бас директоры Ян-Кристиан Дресен баспасөз оны «Ливерпульмен» және «Реалмен» байланыстырғанына қарамастан, ойыншыға ұсыныс түспегенін мәлімдеді.

Бөлек әңгіме — бутсалар. Олисе ешбір өндірушімен келісімшарт жасамайды және 2018 жылы өндірістен алынған Nike Hypervenom Phantom 3 бутсасымен ойнайды. Жұптарын делдал-сатушылардан тауып, түсін нақты матчтағы формаға сәйкестендіреді. FourFourTwo бағалауынша, осы еркіндік үшін ол жыл сайын кемінде £2 млн демеушілік табыстан айырылады.

Жеке өмірі

Олисе — интроверт, өз өміріне жұртшылықты жуытпайды десе болады. Неке немесе қарым-қатынас туралы көпшілік алдында айтпайды. Оның сәнге (үлгі тұтатындардың бірі ретінде A$AP Rocky-ді атаған), музыкаға және шахматқа әуес екені белгілі, ал әлеуметтік желілерді жоспарсыз жүргізеді: «Қаласам — саламын, қаламасам — жоқ».

Қызықты деректер

• Олисенің оң аяғында жапонша «кайдзен» сөзі жазылған тату бар — күн сайын аздап үнемі жетілу философиясы. Бұл ой «Пэластың» жаттығу базасындағы бір әңгімеден кейін туған.
• Оның онлайн шахматтағы рейтингі — 1300–1400, мақсаты — 1500. Ол Кингсли Команға да, Джамал Мусиалаға да ұтылғанын мойындаған.
• Франция құрамасының баспасөз мәслихаттарында ол іс жүзінде көрінбейді. Оның L’Équipe-ке айтқан сөзі: «Былай деп айтайық, мен аяғыммен сөйлегенді жөн көремін».
• Матч алдында ол кроссовкамен көгалды баяу аралап шығады — алаңды сезініп, қалай ойнайтынын және қандай бутсамен шығатынын шешу үшін.
• Голдарын ұстамды тойлайды: көбіне қолымен құлағын жауып, саусағын ерніне тигізеді.
• Француз баспасөзі оны «Суретші» деп атап кетті.

Олисе төңірегіндегі даулар

Басты дау — ұлттық мәселе. Британ баспасөзі өкінішін жасырмайды: Лондон академияларында өскен ойыншы Францияның көшбасшысына айналды, ал The Telegraph мұны ағылшын футболының сәтсіздігі деп тура атады. Ирониясы сол, 2026 жылғы мундиальда Олисе дәл Англиямен матчта екі гол пас берді.

Екінші тақырып — жарақаттар және оларды «Пэласта» басқару. 2023/24 маусымында Олисе бірнеше рет сан жарақаттарымен саптан шықты, ал клубты ойыншыны құрамға тым ерте қайтарғаны үшін сынады. Үшіншісі — тынымсыз трансфер қаңқу сөздері: 2021 жылдан бері оны «Челсиге», кейін «Ньюкаслға», «Ливерпуль» мен «Реалға» болжады, бірақ әр жолы ол таңдауды өзі жасады.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Олисе — «Баварияның» негізгі оң вингері және жаңа циклдегі Франция құрамасы шабуылының ең нәтижелі ойыншысы: Ұлттар лигасының алғашқы үш матчында гол пас, Бельгиядағы жеңіс голы және Италияға соққан гол. Жеті ұпаймен Франция A1 тобында көш бастап тұр, Италиямен жауап матчы — 12 қарашада, қарсыластың алаңында. Клубта алда чемпиондық пен Чемпиондар лигасы үшін күрес тұр, ал келісімшартты ұзарту мәселесін «Бавария», Дресеннің сөзінше, келесі жазда талқылайды. Олисенің өзі әзірге әдеттегідей жауап береді — алаңда.

Дереккөздер: Wikipedia — Michael Olise, FC Bayern — ойыншы профилі, FC Bayern — келісімшартқа қол қою, FC Bayern — отбасы мен шахмат туралы сұхбат, FFF — Франция құрамасындағы профилі, theScore — «Баварияға» ауысуы, Sky Sports — «Челси» мен «Ньюкаслдың» қызығушылығы, Bundesliga.com — ӘЧ-2026-дағы пас рекорды, FC Bayern — Бундеслига маусымының ойыншысы, AFP / Arab News — «Бавария» — «Реал» 4:3, Flashscore — «Унионға» хет-трик, FourFourTwo — келісімшартсыз бутсалар, Highsnobiety — сұхбат, beIN Sports — Франция — Италия 1:1, Reuters / The Star — Бельгиядағы жеңіс, beIN Sports — Дресен ұсыныстар туралы