«Фрайбург»

«Фрайбург» — Германияның оңтүстік-батысындағы Фрайбург-им-Брайсгау қаласының футбол клубы. Оның тарихында екінші лигада өткен он бес жылдай уақыт, Бундеслигадан төрт рет түсу бар, ал бірде-бір ірі кубок жоқ. Есесіне мұнда бапкерді сирек ауыстырады: 1991 жылдан бері командаға небәрі бес адам жетекшілік етті. Клубты қазір еске алуға себеп бар. 2026 жылғы 11 қазанда «Фрайбург» «Шалькені» 2:1 есебімен ұтты, соңғы 25 минутты он адаммен ойнады және бес турдан кейін Бундеслиганың көшін бастады. «Бавария» мен дортмундтық «Боруссия» артта қалды.

Екі клуб және грифон (1904–1912)

1904 жылдың көктемінде Фрайбургте бірден екі футбол клубы пайда болды. Наурызда Freiburger Fußballverein 04 құрылды, шамамен екі айдан кейін FC Schwalbe ашылды. Қазіргі клуб өзінің ресми туған күні деп 1904 жылғы 30 мамырды санайды.

Алғашқы жылдары атаулар жиі ауысты. «Швальбе» алдымен FC Mars, кейін «Унион» болды. FV 04 Sportverein Freiburg 04 деп аталды. 1912 жылы екі клуб бірігіп, Sport-Club Freiburg құрды. Елтаңбаға грифонның басы салынды. Грифон мен SCF әріптері эмблемада әлі тұр, клубтың түстері — ақ пен қызыл.

Әуесқойлар, екінші лига және Штокер (1945–1991)

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтас билік неміс клубтарына атауын өзгертуді талап етті. «Фрайбург» біраз уақыт VfL Freiburg болып жүрді. 1950 жылға қарай клуб бұрынғы атын қайтарды, ал 1970-жылдардың соңына дейін әуесқой лигаларда ойнады.

Бұл кезеңнің басты тұлғасы — Ахим Штокер. Ол 1972 жылы клуб төрағасы болды және 2009 жылдың қарашасында қайтыс болғанша осы қызметте қалды. 1978 жылы Манфред Бриф жаттықтырған команда Оңтүстік Баденнің Бірінші әуесқой лигасын жеңіп, Екінші Бундеслигаға шықты. «Фрайбург» онда 15 жылдай ойнады. Төмен түспеді, бірақ жоғары да көтеріле алмады.

Финке және «брайсгаулық бразилиялықтар» (1991–2007)

1991 жылғы 1 шілдеде команданы Фолькер Финке қабылдады. Бірінші маусымда «Фрайбург» екінші лигада үшінші орын алды, екіншісінде лиганы жеңді. Осылайша клуб 1993 жылы алғаш рет Бундеслигаға шықты.

Алғашқы маусым 15-орынмен аяқталды — түсу аймағынан бір саты жоғары. Ал бір жылдан кейін Фрайбургте бұрын да, ұзақ уақыт кейін де болмаған нәтиже келді: үшінші орын. Чемпион атанған дортмундтық «Боруссиядан» команда небәрі үш ұпайға қалды. 1994/95 маусымын «Фрайбург» 17 маусымда «Шалькені» 2:1 есебімен ұтып жапты. Комбинациялық ойыны үшін команданы сол кезде «брайсгаулық бразилиялықтар» деп атады.

Үшінші орын УЕФА кубогына жол ашты. Алғашқы еурокубок тәжірибесі қысқа болды: 1995 жылдың күзінде «Фрайбург» бірінші раундта прагалық «Славияға» есе жіберді (үйде 1:2, қонақта 0:0). Екінші рет, 2001/02 маусымында, клуб словакиялық «Матадор» мен швейцариялық «Санкт-Галленді» өтіп, үшінші раундта «Фейеноордқа» тоқтады.

Одан кейін лифт өмірі басталды. 1997 жылы «Фрайбург» алғаш рет төмен түсті, бір жылдан кейін қайтып оралды. 2002 жылы тағы түсіп, бір маусымнан соң — 2003 жылы екінші лиганың жеңімпазы ретінде қайтып келді. 2005 жылы үшінші рет түсті. Финке осы уақыттың бәрінде орнында қалды — барлығы 16 жыл, 2007 жылдың жазына дейін. Сонымен қатар клуб өз мектебін салып жатты: 2001 жылдың қаңтарында Freiburger Fußballschule академиясы үшін «Мёсле» стадионын сатып алды.

Дутт және қайта оралу (2007–2011)

Финкенің орнына Робин Дутт келді. 2009 жылы «Фрайбург» Екінші Бундеслиганы жеңді, ал жоғарыға шығуды «Кобленц» алаңындағы 5:2 есебімен жеңіс бекітті. Сол жылдың қарашасында Ахим Штокер қайтыс болды.

2011 жылдың жазында Дутт кетті, орнына Маркус Зорг келді. Ол жарты жыл ғана жұмыс істеді: 2011 жылғы 29 желтоқсанда Зорг босатылды.

Кристиан Штрайх дәуірі (2011–2024)

Жаңа бапкерді клубтың ішінен тапты. Кристиан Штрайх 1965 жылы Вайль-на-Рейнде туған. Ол «Фрайбург» пен «Штутгартер Кикерсте» ойнады, ал 1995 жылы жарақаттан кейін клубтың жастарын жаттықтыра бастады. Оның U19 командалары Германияның жасөспірімдер кубогын үш рет, жасөспірімдер Бундеслигасын бір рет жеңді.

Алғашқы міндетті Штрайх 32 турда орындады: «Ганновермен» 0:0 тең ойын лигада қалуға кепілдік берді, команда 12-орын алды. Бір жылдан кейін «Фрайбург» бесінші болды — бұл 1995 жылдан бергі ең жақсы нәтиже. Команда Германия кубогының жартылай финалына да жетті. Бесінші орын клубты 2013/14 Еуропа лигасына апарды. Онда «Фрайбург» «Севилья», «Эшторил» және либерецтік «Слованмен» бір топта үшінші болды.

2015 жылы «Фрайбург» соңғы турда «Ганноверге» жеңіліп, лигадан түсті. Аман қалуға бір ұпай жетпеді. Штрайхты босатқан жоқ. Бір жылдан кейін команда екінші лиганы жеңіп оралды, ал 2016/17 маусымында жетінші болды.

Берлиндегі финал (2022)

Ең жақсы кезең қатарынан екі маусымға келді. 2021/22 маусымында «Фрайбург» алтыншы орын алды және тарихында алғаш рет Германия кубогының финалына шықты. 2022 жылғы 21 мамырда Берлиндегі «Олимпиаштадионда» 74 322 көрерменнің алдында Максимилиан Эггештайн 19-минутта есеп ашты, Кристофер Нкунку 76-минутта теңестірді. Қосымша уақыттан кейін пенальти сериясын «Лейпциг» 4:2 есебімен ұтты. Финалдың үздік ойыншысы болып «Фрайбургтің» қорғаушысы Нико Шлоттербек танылды.

2022/23 маусымында команда бесінші болды. Еуропа лигасында ол «Қарабақ», «Олимпиакос» және «Нантпен» бір топта бірінші орын алды, ал 1/8 финалда «Ювентусқа» жеңілді (екі матчтың қорытындысы 0:3). Германия кубогының ширек финалында «Фрайбург» Мюнхенде «Бавариядан» 2:1 есебімен басым түсті, бірақ жартылай финалда «Лейпцигке» 1:5 есебімен ұтылды. Келесі жылы клуб Еуропа лигасының 1/8 финалына тағы жетті.

2024 жылғы 18 наурызда Штрайх маусым соңында кететінін хабарлады. 12 жылда ол «Фрайбургті» 490 матчта басқарды: 194 жеңіс, 128 тең ойын, 168 жеңіліс.

Жаңа үй: Europa-Park Stadion (2021)

1954 жылдан бері «Фрайбург» Вальдзее ауданындағы «Драйзамштадионда» ойнады. Арена шамамен 24 000 орынға арналған. 2018 жылдың қарашасында клуб қала аэродромының батысындағы Брюль ауданында жаңа стадион сала бастады. Жобаны Дюссельдорфтағы HPP Architekten тобы жасады.

Стадион 2021 жылдың қазанында ашылды. 2021/22 маусымының алғашқы үш үй матчын команда ескі аренада өткізді, ал сегізінші турға қарай жаңа үйге көшті. Europa-Park Stadion 34 700 көрерменді сыйғызады, оның 12 400-ге жуығы — тұрып көретін орындар. Стадион алдындағы көше Ахим Штокердің атымен аталады.

Юлиан Шустер және алғашқы еурофинал (2024–2026)

Штрайхтың мұрагерін де өз ішінен тапты. Юлиан Шустер бұрын «Штутгартта» ойнаған, «Фрайбургке» 2008 жылы келген, Штрайхтың тұсында команда капитаны болған. Мансабын аяқтаған соң клубтың құрылымында жұмыс істеді. 2024 жылғы 1 шілдеде ол бас бапкер болды — бұл оның кәсіби команданы алғаш басқаруы.

Шустердің алғашқы маусымы Чемпиондар лигасының табалдырығында аяқталды. Соңғы турдың алдында «Фрайбург» төртінші орында тұрды, бірақ үйінде франкфурттық «Айнтрахтқа» 1:3 есебімен ұтылып, бесінші орынға түсті. Бұл тек Еуропа лигасына жолдама берді. 2025 жылдың жазында клуб бапкермен келісімшартты ұзартты.

2025/26 маусымы клубтың еурокубоктардағы ең сәтті маусымы болды. Еуропа лигасының жалпы кезеңінде «Фрайбург» жетінші орын алды, кейін «Генкті» (қорытынды 5:2), «Сельтаны» (6:1) және «Браганы» (4:3) өтті. 2026 жылғы 20 мамырда Стамбулда команда алғашқы еуропалық финалын ойнап, «Астон Виллаға» 0:3 есебімен жеңілді. Голдарды Юри Тилеманс, Эмилиано Буэндия және Морган Роджерс соқты. Сол маусымда «Фрайбург» Германия кубогының жартылай финалына жетті, Бундеслигада жетінші болды.

Ақша

Sport-Club Freiburg e.V. — тіркелген бірлестік. 2024 жылғы 1 шілдеде оның мүшелері 70 000-нан асқан. Мүшелер бақылау кеңесін сайлайды, ал клубты басқарма басқарады. Қаржы, ұйымдастыру және маркетингке Оливер Леки, спортқа Йохен Зайер жауап береді. Клуб жыл сайын күзде 30 маусымда аяқталатын қаржы жылының қорытындысын жариялайды.

• 2022/23: түсім 175,3 млн еуро, таза пайда 16,1 млн.
• 2023/24: түсім алғаш рет 200 млн-нан асып, 203,1 млн еуроға жетті, пайда 40,8 млн. Клуб өсімді Еуропа лигасының 1/8 финалымен, трансферлермен, демеушілік пен мерчендайзинг табысымен түсіндірді.
• 2024/25: еурокубоксыз маусымда түсім 162,8 млн еуро, пайда 11,8 млн болды.
• 2025/26: рекордтық 212,1 млн еуро түсім және 30,5 млн пайда. Клубтың дерегінше, Еуропа лигасының финалы, Германия кубогының жартылай финалы және ойыншы сату әсер етті.

2026 жылғы 30 маусымдағы меншікті капитал — 194,2 млн еуро, клубтың банктен қарызы жоқ. Бұл есептерде «Фрайбург» түсімді баптар бойынша бөліп көрсетпейді. Deloitte Football Money League рейтингіне клуб кірмейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың жазында «Фрайбург» жартылай қорғаушы Йохан Манзамбиді «Астон Виллаға» 60 млн еуроға сатты. Бұл — клуб тарихындағы рекордтық трансфер. Командаға «Вердерден» қақпашы Мио Бакхаус, жартылай қорғаушылар Рихито Ямамото мен Янник Энгельхардт, жас жапон шабуылшысы Кейсукэ Гото келді. Қорғаныстың тірегі — бұрынғыдай Маттиас Гинтер.

Өткен Бундеслигадағы жетінші орын команданы Конференция лигасының іріктеуіне апарды. Плей-оффта «Фрайбург» шотландиялық «Мазервеллді» қонақта 3:1, 27 тамызда үйде 4:1 есебімен ұтып, турнирдің жалпы кезеңіне шықты.

Чемпионатта Шустердің командасы алғашқы төрт турда 10 ұпай жинады. 11 қазанда бесінші турда «Шальке» ойынында Эггештайн 10-минутта есеп ашты, Адриан Гантенбайн 30-минутта теңестірді. 64-минутта Юито Судзуки екінші сары қағаз алды, бірақ ойын бітуге бес минут қалғанда Гото жеңіс голын соқты. 13 ұпаймен «Фрайбург» бірінші орынға көтерілді.

Қаржы жылын да клуб рекордпен жапты: 2025/26 есебі 8 қазанда жарияланды. Сол кезде клуб мүшелері 2026–2030 жылдарға жаңа бақылау кеңесін сайлады.

Дереккөздер: Wikipedia — SC Freiburg, Wikipedia (DE) — клуб тарихы, Wikipedia — Фолькер Финке, Wikipedia — Кристиан Штрайх, Wikipedia — 2022 жылғы Германия кубогының финалы, Wikipedia — 2026 жылғы Еуропа лигасының финалы, Wikipedia — Europa-Park Stadion, SC Freiburg — 2025/26 қаржысы, SC Freiburg — 2024/25 қаржысы, SC Freiburg — 2023/24 қаржысы, SC Freiburg — бақылау кеңесінің сайлауы, SC Freiburg — «Мазервеллмен» матч, t-online — Шустердің келісімшарты ұзартылды, Bundesliga.com — 2026 жылғы жазғы трансферлер, Bundesliga.com — «Шальке» матчының есебі